Hafif Bilişsel Bozukluk Ve Alzheimer Hastalığı Arasındaki Geçişin Yapay Zeka Ile İncelenmesi
Description: Alzheimer hastalığı, demansın en sık görülen nedeni olup, dünya çapında milyonlarca kişiyi ve yakınlarını etkileyen ilerleyici bir nörodejeneratif hastalıktır. Bu hastalıkta beyin hacmi zamanla azalır ve buna bağlı olarak bireyin bilişsel yetilerinde gerileme görülür. Hastalığın ileri evrelerinde temel yaşamsal işlevlerde de bozulmalar meydana gelir. Bazı bireyler, demans tanısı konmadan önce, günlük yaşam aktivitelerini belirgin şekilde etkilemeyen hafif bilişsel bozukluk evresinde olabilir. Eğer bu evrenin altında yatan neden Alzheimer hastalığıysa, zamanla bu bireylerde Alzheimer?a geçiş riski artar. Beyin dokusunda oluşan dejenerasyonu tamamen durdurmak mümkün olmasa da hastalığın ilerleyişini yavaşlatmak ve semptomları hafifletmek amacıyla ilaç tedavileri uygulanmaktadır. Bu tedavilerin etkin olabilmesi için, sürece mümkün olan en erken aşamada, yani hafif bilişsel bozukluk döneminde başlanması önemlidir. Bu nedenle, Alzheimer?a dönüşme potansiyeli taşıyan bireylerin erken dönemde tanımlanması hem hastalar hem de yakınları için yaşam kalitesini artıracak önleyici yaklaşımların hayata geçirilmesini sağlar. Bu projede, hafif bilişsel bozukluk hastalarının Alzheimer?a geçme risklerinin önceden tahmin edilebilmesi için yapay zeka yöntemleri geliştirilmesi amaçlanmıştır. Ek olarak, Türkiye?deki hastalardan oluşan bir veri tabanı oluşturma çalışmasına başlanmıştır. Öngörüldüğü üzere toplanan verinin ölçeği karmaşık yapay öğrenme modelleri eğitmek için yeterli olmadığı için proje kapsamında geliştirilen modellerin eğitimi ve değerlendirilmesinde araştırmacıların kullanımına açık olan daha büyük ölçekli uluslararası veri tabanları da kullanılmıştır. Ancak toplanan veri ile de karmaşıklığı düşük modeller kullanılarak verinin kalitesi ve kullanılabilirliği ölçülmüştür. Proje kapsamında yapılan çalışmalardan iki makale alanı bilgisayar bilimleri olan iki dergide basılmıştır. Toplanan hastane verisi kullanılarak yapılan bir çalışmada tıp alanına ait bir sempozyumda poster sunumu olarak kabul almıştır. Projede kapsamında yapılan çalışmalardan ayrıca üç yüksek lisans tezi çıkmıştır. Tezlerden biri tamamlanmış ve bursiyer yüksek lisans öğrencisi mezun olmuştur. Tezlerden diğeri üzerinde bursiyer olarak görev alan diğer yüksek lisans öğrencisi çalışmalarına devam etmekte ve Ocak 2026?da mezun olması hedeflemektedir.
Funding type: research
Funder scheme: EEEAG
Start date: 2022-04-01
End date: 2025-04-01
Investigators: Inci Baytas, Nazlı Gamze BÜLBÜL, EFEKAN KAVALCI, ELVAN KARASU
Funded outputs count: 0
Funder award ID: 121E594
OpenAlex ID: G7119795688