Work

Organizing Knowledge in Internal Networks; A Multilevel Study

Year: 2003
Type: dissertation
Abstract: Onderzoek in strategie richt zich met name op hoe ondernemingen\nconcurrentievoordelen kunnen behalen en behouden. Recent onderzoek heeft zich hiertoe\nvooral gericht op kennis en netwerken. Veranderingen en nieuwe mogelijkheden in de\nomgeving nopen ondernemingen tot innoveren. Aangezien kennis van groot belang voor\ninnovatie is, heeft de veranderende omgeving kennis tot een van de strategisch meest\nbelangrijke middelen van een onderneming gemaakt.\n\nInnovatie komt in belangrijke mate tot stand door de combinatie van bestaande kennis\nmet nieuwe kennis, alsmede de combinatie van bestaande kennis op nieuwe wijzen.\nOmdat kennis van nature naar plaats en tijd verspreid is over verschillende actoren en\ndaarmee gedifferentieerd is naar context, heeft het bezitten van waardevolle kennis ook\nconsequenties voor de organisatie ervan. Niet alleen de kennisvoorraden zijn van groot\nbelang. maar ook de kennisstromen in en tussen ondernemingen die ervoor zorgen dat de\njuiste kennis op juiste plek beschikbaar is. De transfer van kennis brengt met zich mee dat\nde ontvangende partij de kennis integreert in diens bestaande kennisvoorraad. Derhalve\nligt aan de basis van de organisatie van kennis de noodzaak tot kennisintegratie.\nDe grote varieteit aan contexten waarin bestaand onderzoek naar de integratie en\norganisatie van kennis heeft plaatsgevonden zijn te reduceren tot interorganisationele en\nintraorganisationele contexten. Netwerk vormen van organiseren worden door\nondernemingen in belangrijke mate geimplementeerd om de organisatie en integratie van\nkennis in deze contexten te beinvloeden. Zo zijn in de afgelopen decennia veel\norganisaties toegetreden tot externe netwerken met andere organisaties om door middel\nvan allianties en joint ventures kennis van hun partners te verkrijgen. Het uitgangspunt\ndat elke organisatie gekenmerkt wordt door sociale relaties heeft in de wetenschap\neveneens geleid tot hernieuwde interesse in het functioneren van sociale netwerken in en\ntussen organisaties. Sociale netwerken bevorderen niet alleen in het aangaan van nieuwe\nallianties en andere externe samenwerkingsverbanden, maar vertegenwoordigen eveneens\neen mechanisme om kennis te integreren in een organisatie.\n\nAlhoewel externe en social netwerken sterk bijdragen aan het vermogen van een\nonderneming kennis te integreren, veranderen zij niets aan de formele interne organisatie\nvan een onderneming. Hierarchische besluitvormingsstructuren en routines, die\nbijvoorbeeld functionele en multidivisionele organisatievormen karakteriseren, blijven\nveelal bestaan en verhinderen dat ondernemingen kennis net zo ambitieus intern als\nextern kunnen organiseren. Dit heeft ertoe geleid dat ondernemingen met andere vormen\nvan organiseren zijn gaan experimenteren. Ondanks de diverse labels kunnen vele van\ndeze organisatievormen gekenmerkt worden als interne netwerken. In de literatuur wordt\ngesuggereerd dat interne netwerkvormen ondernemingen de mogelijkheid geven kennis\nen vaardigheden tussen gedifferentieerde eenheden van een organisatie over te brengen\nen te integreren. Hiertoe worden zij gekenmerkt door organisatie-elementen die niet of\nbeperkt in meer traditionele organisatievormen te vinden zijn.\n\nOndanks het feit dat onderzoek naar de integratie en organisatie van kennis in externe\nen sociale netwerken nog sterk in ontwikkeling is, ligt de focus van het proefschrift om\ndrie redenen op interne netwerken. Allereerst staan theorieen over deze vorm van\norganiseren nog in de kinderschoenen en zijn er pleidooien voor het ontwikkelen van\nadequate theorieen. Ten tweede lijkt het aantal ondernemingen dat met interne\nnetwerkvormen experimenteert het laatste decennium sterk te zijn toegenomen. Tenslotte\nblijkt uit recent onderzoek dat organisaties ten opzichte van het zelf creeren van kennis\nen het extern vergaren van kennis vooral problemen ondervinden met het intern\nverplaatsen en overbrengen van kennis.\nDe onderzoeksvraag die in dit proefschrift aan de orde wordt gesteld betreft dan ook\nhoe interne netwerken de integratie en organisatie van kennis beinvloeden. Om deze vraag\nte beantwoorden wordt in het bijzonder aandacht geschonken aan twee aspecten. Ten\neerste wordt onderzocht hoe organisatie-elementen die interne netwerken onderscheiden\nvan andere organisatievormen de integratie en organisatie van kennis beinvloeden. De\nimplementatie van een organisatievorm berust gewoonlijk op een beslissing van het top\nmanagement en heeft gevolgen voor het functioneren van een gehele onderneming.\nDaarom wordt in het onderzoek de nadruk gelegd op het analyseniveau van de\nonderneming. Daar verschillende eenheden binnen een onderneming zichzelf ook\naanpassen wordt daarnaast aandacht besteed aan determinanten van kennisintegratie op\neen business niveau van analyse. Ten tweede wordt onderzocht hoe kennisintegratie en\nde determinanten daarvoor in interne netwerken op beide analyseniveaus bijdragen aan\nde financiele en innovatieve prestatie van een onderneming.\nGebruikmakend van theorieen over kennisintegratie, netwerken en\nondernemingsstrategie is eerst een literatuuronderzoek verricht. Dit literatuuroverzicht\ndiende vervolgens als achtergrond om hypothesen te ontwikkelen die aan de hand van een\nviertal complementaire studies getest zijn. Onderzoek naar hoe interne netwerken de\nintegratie en organisatie van kennis beinvloeden is met name beperkt gebleven tot crosssectionele\ncase studies. Derhalve betrof de onderzoeksaanpak een multi-level, multimethode\nstudie. Allereerst is een longitudinaal case studie onderzoek bij Rabobank Groep\nverricht waarin op beide niveau's van analyse is onderzocht hoe een transitieproces naar\neen interne netwerkvorm kennisintegratie beinvloedt. Ten tweede zijn een tweetal\nenquetes uitgevoerd. De eerste enquete is uitgevoerd in het van het INNFORM\nonderzoeksprogramma. Deze enquete is verstuurd naar het top management van 4500\nondernemingen. Van deze enquete is gebruik gemaakt om de hypothesen aangaande de\ndeterminanten van kennisintegratie op ondernemingsniveau te testen. De tweede enquete\nis verzonden naar de werknemers van Spectrum, een business unit van Rabobank Groep.\nDeze enquete is gebruikt om de hypothesen betreffende determinanten op business niveau\nte testen. Door deze combinatie van longitudinaal kwalitatief en breder kwantitatief\nonderzoek is getracht verder aan het beperkte bestaande onderzoek over kennisintegratie\nin interne netwerken bij te dragen.\nTHEORIE\nDe analyse van bestaand onderzoek over netwerken en kennis in hoofdstuk 2 leert dat\nde drie typen van netwerkenc (sociaal, extern en intern) allen een unieke bijdrage leveren\naan het inzicht hoe kennis zich manifesteert in netwerken. Zo worden in onderzoek naar\nsociale netwerken de inbedding van actoren in het netwerk, de sterkte van de verbanden\ntussen deze actoren en de aanwezigheid van vertrouwen als belangrijkste parameters\nbekeken. In studies naar externe netwerken wordt daarentegen met name onderzocht hoe\neen onderneming sneller leert dan de partner-onderneming, wat het effect van\nconcurrentie tussen de samenwerkende ondernemingen is, alsmede hoe governance\nstructuren bijdragen aan het functioneren van externe netwerken. In onderzoek naar\ninterne netwerken worden vooral de organisatiestructuur en organisatieprocessen die deze\nvorm van organiseren kenmerken als belangrijkste parameters bekeken. De analyse zet\nechter ook uiteen dat de drie typen van netwerken niet wederzijds uitsluitende typen zijn.\nAspecten die van belang zijn voor het functioneren van het ene type netwerk kunnen\neveneens van belang zijn voor een ander type netwerk. Dit wordt onderstreept door het feit\ndat blijkt dat elk type netwerk met name bijdraagt aan het innovatief vermogen van een\nonderneming, en dat netwerken zelf eveneens een vorm van kennis zijn. Kennis over hoe\neen onderneming opereert in externe netwerken kan eveneens van toepassing zijn op\ninterne netwerken.\nHet literatuur overzicht wordt vervolgens in hoofdstuk 3 gebruikt voor de\nontwikkeling van hypothesen die in het empirische onderzoek getest zullen worden. De\nhypothesen zijn opgedeeld naar hypothesen die betrekking hebben op determinanten die\ninterne netwerken karakteriseren op ondernemingsniveau en op business niveau. Op\nondernemingsniveau wordt gehypothetiseerd dat kennis integratie afneemt door een\ntoenemend aantal organisatielagen, toenemend gebruik van op product gebaseerde\norganisatiestructuren, en een groter hoofdkantoor. Aan de andere kant wordt\nbeargumenteerd dat toenemende decentralisatie en gerelateerdheid van divisies, alsmede\neen toenemend gebruik van op project gebaseerde organisatiestructuren, van informatie\ntechnologie en van human resource middelen kennisintegratie positief beinvloeden.\nElementen van een organisatievorm hangen onderling echter samen. Het effect van deze\nsamenhang is in het algemeen groter dan de individuele effecten van elementen samen.\nDerhalve wordt eveneens op het effect van deze zogenaamde complementariteiten tussen\nde in beschouwing genomen organisatie-elementen ingegaan. Hiertoe wordt onderscheid\ngemaakt tussen complementariteiten tussen elementen die individueel kennisintegratie\npositief beinvloeden, en complementariteiten tussen enerzijds elementen die\nkennisintegratie positief beinvloeden en anderzijds elementen die kennisintegratie negatief\nbeinvloeden, maar waarvan het effect door de samenhang met andere elementen juist\npositief uitpakt. Tevens wordt gepostuleerd dat deze complementariteiten beter tot hun\nrecht komen in goed presterende ondernemingen dan in minder presterende\nondernemingen.\nOp het business niveau van analyse wordt het vermogen van ondernemingen en haar\neenheden om kennis te kunnen absorberen centraal gesteld, het zogenaamde\nkennisabsorptievermogen. Uit eerder onderzoek is gebleken dat dit vermogen een van de\nmeest cruciale determinanten van kennisintegratie op busines
Language: English
Open Access status: green
OpenAlex ID: W114896398
Cites: 348
Cited by: 154
Related to: 10