Work

Informatiekunde : exacte vaagheid

Year: 2003
Type: other
Abstract: In juni 2003 [1] kondigde Minister Zalm van Financiën aan dat hij op korte termijn bedrijven wil verplichten om hun belastingaangiften in het vervolg elektronisch aan te leveren.Particulieren zullen hier iets minder snel toe verplicht worden.Maar volgens Minister Zalm zullen ook zij er vroeg of laat allemaal aan moeten geloven en hun belastingaangifte elektronisch gaan doen.Even los van de vraag of een dergelijke stap op korte termijn eigenlijk wel uitvoerbaar en sociaal verantwoord is, is het wel een belangrijk teken aan de wand.In het Engels hoort men wel eens het spreekwoord: "Nothing is certain but death and taxes".Als Nederland op korte termijn daadwerkelijk overgaat op elektronische aangifte van belastingen, dan onderstreept dit eens te meer het feit dat computers inmiddels doordringen tot elk facet van ons Westerse leven.De titel van de leerstoel die ik bekleed luidt: "Informatiekunde".Het is traditie dat een nieuw benoemde hoogleraar zijn ambt officieel aanvaardt middels het voorlezen van een rede waarin hij zijn visie op het vakgebied uiteenzet.Vandaag wil ik u daarom kennis laten maken met mijn visie op het vakgebied Informatiekunde.Dit wil ik doen in een drietal stappen.Allereerst zal ik stilstaan bij het waarom van het vakgebied.Hierbij zal ik ingaan op een aantal maatschappelijke ontwikkelingen en de rol die de computer hierbij speelt.Vervolgens zal ik me richten op de vraag wat het Informatiekundige vakgebied nu precies behelst en wat daarin, volgens mij, de interessante uitdagingen zijn.Hieraan gekoppeld zal ik aangeven welke Informatiekundige onderzoeksthema's er binnen onze vakgroep al onderzocht zijn, en wat naar mijn mening de interessante onderzoeksthema's voor de nabije toekomst zijn.Eén van deze thema's wil ik vandaag samen met u nader verkennen.Tenslotte wil ik aangeven hoe, middels welke onderzoeksaanpakken, we antwoorden willen vinden op Informatiekundige onderzoeksvraagstukken. Waarom Informatiekunde?Zoals gezegd, betreft de eerste vraag die ik vandaag wil beantwoorden de maatschappelijke relevantie van het vakgebied Informatiekunde.Deze is voornamelijk gelegen in de rol die de computer vervult in de hedendaagse Westerse maatschappij.leiden.Natuurlijk waren er voor de industrialisering ook al informatiestromen, en heeft de uitvinding van de boekdrukkunst deze stromen verder gestimuleerd.Echter, de informatiestromen zijn pas echt aangezwollen toen de industrialisering éénmaal op gang kwam.Gaandeweg zijn er steeds meer organisaties ontstaan, zoals financiële instellingen, overheden en regeluitvoerende instanties, die in essentie te zien zijn als grote informatieverwerkende fabrieken.Belastingaangiften, overschrijvingsformulieren, subsidieaanvragen en chartaal geld zijn allemaal voorbeelden van informatiedragers die door dergelijke fabrieken stromen.In de tweede helft van de vorige eeuw waren de informatiestromen tot dermate grote proporties aangezwollen dat het bijna onmogelijk werd om ze nog handmatig te verwerken.Toen de computer zijn intrede deed, werd hier dan ook gretig gebruik van gemaakt om delen van deze informatiestromen per computer te verwerken.Inmiddels kunnen we in de wereld om ons heen zien hoe computers steeds verder doordringen in alle delen van de samenleving.Het gebruik van computers is daarbij allang niet meer beperkt tot de informatieverwerkende fabrieken.Ook andere sectoren van de samenleving kunnen niet meer zonder.Het vervoer per trein, boot of auto, is inmiddels ook door allerlei vormen van gecomputeriseerde informatieverwerking omgeven.Zonder computers staan de vrachttreinen, vrachtschepen en vrachtauto's van "Nederland transportland" stil.En kan de moderne medische wereld nog zonder computer?We hoeven maar in een gemiddeld Westers ziekenhuis te gaan kijken om te beseffen dat men ook daar niet meer zonder kan.De industrialisering is begonnen met het mechaniseren van de aandrijving.Eerst per stoommachine, toen per brandstofmotor en later per elektromotor.Inmiddels heeft deze mechanisering zelfs zijn weg gevonden naar onze tandenborstels.Het digitale tijdperk is feitelijk begonnen toen de verwerking van informatie werd gemechaniseerd door de inzet van computers.Het is een kwestie van tijd voordat ook de computer onze tandenborstel bereikt.Een essentiële eigenschap die alle hedendaagse computers gemeen hebben is dat ze informatie verwerken in digitale vorm.Feiten, documenten, muziek, foto's, films, allemaal worden ze in digitale vorm door computers verwerkt.Zoals het stenen tijdperk vernoemd is naar de introductie van stenen gereedschappen, en het bronzen tijdperk naar het gebruik van bronzen gereedschappen, kunnen we het aankomende tijdperk het beste betitelen als het digitale tijdperk.Diverse auteurs die proberen een inschatting te maken van de mogelijke invloed van computertechnologie op mensen, maatschappij en organisaties, gebruiken daarbij dan ook metaforen zoals: "Being Digital" [3], "Digital Economy" [4] en "Digital Places" [5].Ook de Nederlandse overheid spreekt in haar toekomstbespiegelingen over "Digitale Delta" [6] en "Digitale Economie" [7].Men gebruikt zelfs al enige tijd het begrip de "Digitale Overheid" [8], terwijl het Ministerie van Binnenlandse Zaken zich reeds waagt aan de "grondrechten in het digitale tijdperk" [9].We kunnen dus stellen dat het leven steeds meer een digitaal leven wordt waarin informatie steeds meer in digitale vorm wordt verwerkt.In die zin lijken we ons dan ook te bevinden in de overgangsfase van het industriële tijdperk naar het digitale tijdperk. Enablers van het digitale tijdperkAlvorens nader in te gaan op de mogelijke rol van de Informatiekunde in het digitale tijdperk, is het nuttig eerst kort stil te staan bij de belangrijkste enablers van het digitale tijdperk.Er zijn hierbij een drietal belangrijke voorwaardenscheppende factoren te onderkennen, twee van technologische en één van financiële aard.Ten eerste worden computers steeds verder geminiaturiseerd.Dit maakt het mede mogelijk dat computers steeds makkelijker zijn te integreren in bestaande vormen van technologie.We hebben een ontwikkeling kunnen zien van zaalvullende mainframes, via PC's, tot alomtegenwoordige computers zoals we die kunnen terugvinden in onze mobiele telefoons, elektronische agenda's, autonavigatiesystemen, wasmachines, bankpassen, etcetera.Ten tweede worden computers steeds meer met elkaar verbonden.Hier hebben we een ontwikkeling kunnen zien van alleenstaande mainframes die middels ad-hoc verbindingen met elkaar werden verbonden, via het ontstaan van het Internet als structureel en robuust verbindingsmedium tussen diezelfde mainframes, tot aan de hedendaagse situatie waarin inmiddels naast de PC op het werk, de PC thuis en
Language: Dutch
Open Access status: green
OpenAlex ID: W1486046739
Cites: 27
Cited by: 1
Related to: 9