Integracja i konkurencja jako sposoby kształtowania publicznego transportu zbiorowego na przykładzie aglomeracji poznańskiej
Year: 2013
Type: article
Abstract: Pomimo bogatej literatury, doświadczeń i badań, problematyka publicznego transportu zbiorowego wciąż nie jest do końca wyjaśniona.Transport publiczny stanowi interesujący temat badań, a sposoby jego organizacji tworzą ciekawy obszar w naukach o zarządzaniu.Aktualność tych zagadnień może stanowić uzasadnienie dla badań prowadzonych na poziomie pracy doktorskiej.Transport publiczny uznawany jest za nerw każdego systemu zurbanizowanego.Problematyce związanej z zarządzaniem w tym obszarze poświęca się w ostatnich latach wiele uwagi.Publiczny transport zbiorowy traktowany był dawniej przede wszystkim jako sfera usług komunalnych -dotowanych i uznawanych za nieprzynoszące zysku.Tym samym skupiano się na zadaniach realizowanych przez przedsiębiorstwa państwowe lub spółki samorządowe, a mniej uwagi poświęcano podnoszeniu ich efektywności.Choć problem optymalizacji funkcjonowania sieci transportowych znany jest od wielu lat, badacze znacznie częściej skupiają się dziś na ekonomicznych aspektach funkcjonowania tych systemów.Nowoczesny transport publiczny powinien realizować nie tylko funkcje społeczne i socjalne.Staje się on elementem przestrzeni miejskiej wpływając na poziom jakości życia w mieście czy aglomeracji.W obszarze usprawniania publicznego transportu zbiorowego istnieje niewykorzystany potencjał, związany między innymi z omawianymi w pracy zjawiskami integracji i konkurencji.Ostatnie lata upłynęły w tej dziedzinie pod znakiem wielu ważnych zmian, co sprawia że tematyka pracy jest niezwykle aktualna i dotyczy problemów, z którymi borykają się obecnie wszystkie samorządy organizujące transport publiczny.Po pierwsze, w życie weszła ustawa o publicznym transporcie zbiorowym, wprowadzająca nowe, istotne regulacje prawne.Po drugie, dostęp do funduszy europejskich stworzył możliwość realizacji wielu projektów infrastrukturalnych i dofinansowania odnowy taboru.Po trzecie, wiele polskich miast jest obecnie mocno zadłużonych co nie tylko stawia pod znakiem zapytania część inwestycji na najbliższe lata, ale niesie także poważne zagrożenia związane z ograniczaniem środków budżetowych przeznaczonych na transport publiczny.Specyfika przewozu pasażerów wynika między innymi z subiektywnej oceny jakości usług przez poszczególnych klientów.Pasażer postrzega transport miejski przede wszystkim poprzez charakter skierowanej do siebie oferty.Na poziomie zarządzania konieczne jest poszukiwanie rozwiązań idealnych z systemowego punktu widzenia.5 Postępująca od dziesięcioleci urbanizacja wraz z towarzyszącym jej efektem niekontrolowanego rozpływania się miasta na okoliczne tereny mocno oddziałują na wymagania klientów względem transportu publicznego.Stawia to nowe wyzwania przed planującymi te właśnie usługi.Optymalizacja transportu publicznego to nie tylko obniżanie kosztów.To przede wszystkim poszukiwanie rozwiązań stanowiących rozsądny kompromis pomiędzy jakością usług a poziomem nakładów.Sprawnie działająca komunikacja miejska oznacza korzyści dla mieszkańców miasta.Związane są one z oszczędnością czasu, niższymi kosztami podróży i wyższą jakością życia.To także korzyści dla samorządu lokalnego.Poprzez usprawnianie procesów i racjonalizację wydatków możliwe jest obniżanie kosztów funkcjonowania publicznego transportu zbiorowego.Nie pozostaje to bez wpływu na budżet samorządu.Za podnoszeniem konkurencyjności i efektywności transportu zbiorowego przemawiają także względy społeczne.Wraz ze wzrostem ilości klientów zmniejsza się liczba korzystających z alternatywnych form transportu (głównie: motoryzacji indywidualnej).Przekłada się to na zmniejszenie problemu kongestii transportowej i korzyści dla środowiska naturalnego.Doświadczenia miast zachodnich pokazują, że od wydajnych systemów transportu publicznego nie ma ucieczki.W większości przypadków systemy te opierają się na sieci szybkich połączeń realizowanych z wykorzystaniem transportu szynowego.O wyborze problematyki badawczej zadecydowała więc jej aktualnośćdostrzeżono tu luki poznawcze związane z nowymi koncepcjami organizacji i zarządzania w ramach publicznego transportu zbiorowego.Jednym z najważniejszych i niewyjaśnionych do końca zagadnień w zarządzaniu transportem publicznym aglomeracji są integracja i konkurencja.Podjęta w pracy problematyka zasadniczo dotyczy dwóch zjawisk: integracji, jako procesu zachodzącego wewnątrz aglomeracji oraz konkurencji, jako sposobu regulacji rynkucoraz powszechniejszego także przy tworzeniu oferty usług publicznych.O integracji mówi się zarówno w kontekście łączenia ze sobą oferty różnych przewoźników i różnych środków transportu jak i integracji transportu publicznego z prywatnym.W obu przypadkach niezbędne jest podejmowanie konkretnych działań, aby zapewnić uzyskiwanie maksymalnych korzyści z takiego procesu.Konieczna jest tu między innymi współpraca różnych jednostek administracji publicznej.Wprowadzanie elementów konkurencji w transporcie publicznym jest możliwe.Choć doświadczenia Poznania są w tym obszarze stosunkowo skromne, należy pamiętać o skutecznych wdrożeniach różnych zasad regulacji rynków stosowanych w miastach Polski i innych krajów Europy.Dlatego zagadnienia 6 te przyjęto jako podstawowy obszar badawczy oraz przesłankę sformułowania celu pracy.Nie bez znaczenia były także przesłanki osobiste, wynikające z zainteresowań autora.Autor pracy od lat interesuje się problematyką transportu publicznego.Od wielu lat współpracuje z Miejskim Przedsiębiorstwem Komunikacyjnym w Poznaniu, współpracował także z ZTM i ZDM (przy projektach realizowanych przez Centrum Ekspertyz Gospodarczych Fundacji Akademii Ekonomicznej).Redaguje niekomercyjne czasopismo poświęcone tej tematyce (miesięcznik "Przystanek").Celem poznawczym pracy jest identyfikacja możliwości, jakie tworzą dwa sposoby organizacji publicznego transportu zbiorowegointegracja i konkurencja.Celem praktycznym jest ocena potencjału jaki wynika ze stosowania integracji i konkurencji jako czynników rozwoju publicznego transportu zbiorowego w aglomeracji poznańskiej.Realizacja tak sformułowanego celu pracy wymaga zbadania zagadnień bardziej szczegółowych.Rozwiązanie tych zagadnień zamknąć można w twierdzeniach, które przyjęto jako hipotezy badawcze pracy.Należą do nich: Integracja i konkurencja stanowią narzędzia usprawniające system transportowy miasta. Integracja i konkurencja mogą występować wspólnie. Integracja i konkurencja stwarzają możliwości skutecznego rozwijania aglomeracyjnego systemu transportowego.
Source: Wielkopolska Digital Library
Author: Marcin Jurczak
Language: Polish
Subfield: Transportation
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W149151417