Year: 2010
Type: article
Abstract: Objectiviteit of schijnzekerheid?kwaliteit van deze instrumenten?En mag de rechter ervan uitgaan dat het gebruik van deze instrumenten resulteert in juiste inschattingen?In dit artikel worden verschillende methoden besproken voor het inschatten van het risico op toekomstig delinquent gedrag op individueel niveau, waarbij de onderzochte, zijn achtergrond en het eventuele strafdossier bekend zijn.Dit betekent dat methoden voor de analyse van dreigingen of het opstellen van een daderprofiel hier buiten beschouwing blijven.Gekeken wordt welke instrumenten in Nederland in gebruik zijn en wat er bekend is over de kwaliteit van deze instrumenten.Tot slot worden de opbrengsten en de beperkingen van instrumenten voor risicotaxatie tegen elkaar afgewogen en wordt gekeken wat de implicaties hiervan zijn voor de advisering aan de rechter. Methoden voor risicotaxatieLange tijd was het de gewoonte om het recidiverisico van een patiënt puur klinisch in te schatten (Lammers, 2007).Een behandelverantwoordelijke taxeerde het mogelijke gevaar op basis van zijn kennis en ervaring in combinatie met het beeld van de patiënt.Diverse empirische studies laten zien dat deze voorspellingen vaak niet of nauwelijks beter zijn dan toeval (zie onder meer De Ruiter, 2000;Philipse, 2005; De Vogel, 2005).In reactie hierop heeft het wetenschappelijke onderzoek in de forensische psychiatrie zich de afgelopen jaren vooral gericht op het ontwikkelen van instrumenten voor risicotaxatie.De factoren (oftewel de items) binnen deze instrumenten vormen vaak verschillende schalen of domeinen.Ze zijn geselecteerd op grond van empirisch onderzoek naar de samenhang met recidive en ervaring uit de behandelpraktijk.Een factor kan statisch of dynamisch zijn.Statische factoren zijn kenmerken die niet meer veranderbaar zijn.Een voorbeeld hiervan is de factor Leeftijd eerste gewelddadige incident.Bij dynamische factoren gaat het om kenmerken die veranderbaar zijn en daardoor niet vaststaan, zoals de factor Ziekte-inzicht.In de behandelpraktijk zijn vooral de dynamische factoren van belang, omdat ze handvatten bieden voor behandeling.Bij herhaalde meting kunnen scores op dynamische factoren verandering in de problematiek laten zien.Zowel statische als dynamische factoren betreffen meestal kenmerken die bij aanwezigheid de kans op recidive vergroten.Relatief recent is de aandacht voor zogeheten protectieve factoren.Een score op een protectieve factor impliceert bescherming tegen recidivegevaar.Binnen de instrumenten kan een onderscheid worden gemaakt tussen actuariële risicotaxatie-instrumenten en instrumenten voor een gestructureerd klinisch oordeel.Bij actuariële instrumenten wordt, nadat de items zijn gescoord, een inschatting van het recidivegevaar verkregen door de itemscores op te tellen.Omdat deze instrumenten een sterk generaliserend karakter hebben en geen ruimte bieden voor kenmerken van de specifieke patiënt, zijn deze instrumenten minder geschikt voor de behandelpraktijk.Daar bestaat dan ook een voorkeur voor risicotaxatie-instrumenten, die een zogeheten klinisch gestructureerd oordeel van het recidivegevaar geven.Nadat de beoordelaar alle items heeft gescoord, en zich bewust is van alle relevante informatie, maakt hij zelf een afweging en
Authors: J.M. Harte, Minke Breukink
Language: Dutch
Subfield: Clinical Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W11156156