Year: 1939
Type: article
Abstract: Wie Soemba noemt, noemt het woord Marapoe.Het is een zoo veelvuldig voorkomend woord, weergevend een begrip, waarvan het geheele leven zoo doorweven is, dat men, zonder dit eenigszins nader te kennen, den Soembanees en zijn leven niet kan verstaan.Met de hier volgende uiteenzetting hoop ik iets bij te dragen tot opheldering van dit begrip, dat in menigerlei opzicht nog duister is.In de eerste plaats dan lijkt het mij toe, dat we met etymologisch onderzoek van het zt'oorrf "marapoe" in het minst niet vorderen op den weg om te komen tot het verstaan van het fce^i/> "marapoe"."Marapoe" is een over geheel Soemba zonder onderscheid gebruikelijk woord, en het is voorshands nog onmogelijk vast te stellen, hoe de samenstelling van dit woord is.Men mag er naar gissen, en dan de eene gissing waarschijnlijker achten dan de andere: met zekerheid zal wel nooit iemand het kunnen zeggen.Maar gesteld nu al, dat men met eenige waarschijnlijkheid een zekere samenstelling voor de meest aannemelijke zou moeten houden, dan zou ons dat, voor ons doel, toch niet verder brengen.Gesteld, dat het stamwoord "rapoe" (haardrand) zou zijn, (wat het m.i.niet kan zijn, ook al niet, omdat men in West-Soemba het woord "rapoe" niet kent) en het woord dus een soort penates aan zou duiden, moet men dan zeggen: de "marapoe-kadaghoe" (bosch-mar.) de "mar.pêpa-magho" (die bij de bron in de schaduw wonen), de i) Voor de uitspraak der in dit artikel voorkomende Soembaneesche woorden geldt, dat bij elk woord de <7£<Kr««fi/<?m/<?lettergreep van een onderscheidingsteeken voorzien is; en wel beteekent bij alle klanken het teeken " de lange en bet teeken " de korte uitspraak van dien klank, behalve bij de e-klank, waar de ê (b.v. in ndëwa) wordt uitgesproken als de a in het Duitsche "Bar", de ë (b.v. in tëloe) wordt uitgesproken als de stomme e in "de", de é (b.v. in maréda) wordt uitgesproken als de e in "hek", de ê (b.v. in êri) wordt uitgesproken als de i in "is", De kort uitgesproken oe wordt hier met öe aangeduid.De gh wordt uitgesproken als de g in "vreugde"."mar.maréda" (die de vlakte bewonen), de "mangoe-tana" (bezitter van den grond), enz.zijn geen marapoe's, omdat het woord beteekent Of meent men in "marapoe" de stam "poe" (heer) terug te vinden, (wat op zich zelf niet onmogelijk is), moet men dan zeggen b.v.: de "mar.wane" (uil) of de "mar.möro" (kruid) is geen "marapoe"?Immers de beteekenis van deze stamwoorden is zoo algemeen, dat de beteekenis daarvan juist door de, in het te onderzoeken object gevonden, werkelijkheid bepaald moet worden, en niet omgekeerd.Aangenomen b.v.dat het Soembaneesche "ramboe" (titel van een vrouw van hoogere geboorte) samengesteld is uit "ra" en "mboe", en "mboe" is gelijk aan "poe", kan ik dan daaruit nagaan, of een wezen, met dezen naam "ramboe" genoemd, een "god" of een "geest" of een mensch, een man of een vrouw is zelfs?Integendeel, mijn waarneming van de thans bestaande werkelijkheid moet dit begrip inhoud geven, opdat dan later de etymoloog, met de aldus verworven kennis, mij helpe, om rfw? dingen te leeren kennen, die zich aan mijn waarneming onttrekken.En nu is het wel zoo, dat het begrip "marapoe" op Soemba iets is, dat om verschillende redenen in ons en buiten ons moeilijk te benaderen is, toch is het niet iets, dat geheel buiten onze waarneming ligt.Integendeel, wij komen er iederen dag mee in aanraking.En al zal ieder, die iets langer dan een paar jaar onder de Soembamenschen leeft, inzien, dat er nog veel raadselachtigs in schuilt, toch is het niet onmogelijk om langs den weg der waarneming tot een zekere kennis te komen.Iets van wat ik meen waargenomen te hebben in West-Soemba, wil ik dan trachten uiteen te zetten.In de eerste plaats dan valt het op, dat overal, in de woning, in den tuin, op de sawah, in het bosch en op het veld, zich dingen bevinden, waarvan de Soembanees, wanneer hem naar de beteekenis ervan gevraagd wordt, zegt, dat het "marapoe's" zijn: een opgerichte steen, een klapperblad, een sirihtasch, een mandje, enz.Laten we van deze dingen uitgaan, en dan beginnen met wat er zooal in een, in dit opzicht weivoorziene, Soembaneesche kampongwoning gevonden wordt.Er zijn enkele (naar het mij voorkomt, minder belangrijke) verschillen in de inrichting der woningen bij de verschillende stammen.Om daarom zoo concreet mogelijk te zijn, nemen we een normale kampongwoning in het landschap Laura.De woning is een paalwo-
Author: Ds. W. van Dijk
Language: Dutch
Topic: Language and Culture
Subfield: Linguistics and Language
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W2063905671