Early literacy development in children at risk for dyslexia. A longitudinal study of the general magnocellular theory.
Year: 2006
Type: dissertation
Study design: Observational Study
Abstract: Dyslexie is een erfelijk bepaalde neurologische aandoening waarvan de pr evalentie wordt geraamd op 5 à 10% van de bevolking. De leerstoorni s wordt gekenmerkt door ernstige lees- en spellingsproblemen die moeilij k te verhelpen zijn door middel van de gebruikelijke didactische maatreg elen en remediëringsinspanningen. Hoewel algemeen wordt aangenomen dat d yslexie veroorzaakt wordt door een tekort in de fonologische vaardigheid , wijst recent onderzoek ook op basale tekorten in auditieve en visuele temporele informatieverwerking die mogelijkerwijs aan de basis liggen va n de fonologische en literaire problemen. Binnen de auditieve modaliteit wordt verondersteld dat het temporele informatieverwerkingstekort inter fereert met de accurate detectie van snelle akoestische wisselingen in h et spraaksignaal. Door dit subtiele spraakperceptieprobleem wordt de ont wikkeling van het fonologische systeem en de verdere lees- en spellingsv aardigheid bemoeilijkt. Daarnaast wordt verondersteld dat een analoog pr obleem in de visuele modaliteit, meer bepaald in het magnocellulaire sub systeem, interfereert met de ontwikkeling van orthografische vaardighede n, waardoor eveneens de ontwikkeling van de literaire vaardigheid wordt bedreigd. Hoewel de auditieve en de visuele onderzoekslijn aanvankelijk onafhankelijk ontwikkeld werden, komen ze beiden tot de conclusie dat pe rsonen met dyslexie moeilijkheden hebben met temporele informatieverwerk ing. Als een gevolg werd dan ook de hypothese van een algemeen informati everwerkingstekort geformuleerd en werd een poging ondernomen om deze veronderstelde cross-modale tekorten te herleiden tot één onderliggende biologische oorzaak. Dienovereenkomstig postuleert de general magnocellular theory dat dyslexie het gevolg is van een m agnocellulaire disfunctie die zich niet enkel manifesteert binnen het vi suele systeem, maar alle sensorische modaliteiten betreft. Voorts verond erstelt de theorie een expliciet causaal verband tussen enerzijds de bas ale temporele informatieverwerkingsvaardigheden en anderzijds de ontwikk eling van fonologische, orthografische en lees- en spellingsvaardigheden . Voorliggend doctoraatsonderzoek beoogt een evaluatie van de algemene mag nocellulaire theorie aan de hand van een prospectieve longitudinale stud ie. Hiertoe werd een groep kleuters met familiaal risico op dyslexie ged urende twee jaar opgevolgd (vanaf begin derde kleuterklas tot eind eerst e leerjaar) en vergeleken met een nauwkeurig gematchte controlegroep. Sy stematisch werden de verschillende deelhypothesen van de theorie onderzo cht. In de eerste studie (manuscript 1) onderzoeken we of kleuters met v erhoogd familiaal risico een tekort in auditieve temporele informatiever werkingsvaardigheden vertonen en exploreren we de relatie tussen de ze vaardigheden en fonologische bedrevenheid. De resultaten geven aan da t de risicokleuters tekorten vertonen in letterkennis en fonologisch bew ustzijn, maar niet in auditieve vaardigheden. Nochtans wordt er wel een significant verband geobserveerd tussen fonologisch bewustzijn enerzijds en toon-in-ruis detectie en frequentiemodulatie detectie anderzijds. In de volgende studie (manuscript 2) onderwerpen we de kleuters aan enkele spraakperceptieproeven en worden deze resultaten gerelateerd aan de aud itieve en fonologische data. Voor categorale perceptie presteert de risi cogroep (rand-)significant zwakker op de discriminatietaak, hoewel we ge en groepsverschillen observeren op de identificatietaak. Ook voor spraak verstaan in ruis presteert de risicogroep significant zwakker dan de con trolegroep, en dit vooral in de moeilijkste luistercondities. Verder zij n de spraakparameters significant gerelateerd aan fonologisch bewustzijn en aan de basale auditieve vaardigheden. In een volgende studie (manusc ript 3) richten we ons op informatieverwerking in de visuele modaliteit. Om de kwaliteit van visueel magnocellulair functioneren te bepalen, wor dt de gevoeligheid voor coherente bewegingsdetectie gemeten. Opnieuw wor den er geen significante groepsverschillen geobserveerd, maar de gevoeli gheid voor coherente bewegingsdetectie houdt wel verband met ontluikende orthografische vaardigheden. Integratie van de visuele data met de resu ltaten verkregen in manuscript 1, suggereert een exclusief verband tusse n enerzijds de bedrevenheid in dynamische visuele informatieverwerking e n orthografische vaardigheden en anderzijds dynamische auditieve informa tieverwerking en fonologische bekwaamheid. In de eerste drie manuscripten worden de voorschoolse resultaten van de risicogroep telkens vergeleken met deze van de controlegroep. In manuscr ipt 4 (studie 1) worden de kinderen opnieuw in groepen ingedeeld op basi s van het behaalde lees- en spellingsniveau aan het einde van het eerste leerjaar in combinatie met het familiale risico. Vervolgens worden de k leuterdata retrospectief hergeanalyseerd. Deze heranalyse toont aan dat kinderen met een uitermate verhoogd risico op dyslexie (o.b.v. familiaal risico én lees- en spellingsachterstand aan het einde van het eers te leerjaar) op voorschoolse leeftijd al ernstige tekorten vertonen in l etterkennis, fonologisch bewustzijn, snel serieel benoemen, frequentiemo dulatie detectie, coherente bewegingsdetectie, categorale perceptie en s praakverstaan in ruis. Bovendien tonen deze resultaten duidelijk aan dat het perceptuele probleem voorafgaat aan het lees- en spellingsprobleem, waardoor het dus inderdaad een potentiële causale invloed zou kunnen ui toefenen. In een laatste studie (manuscript 4, studie 2) wordt de plausi biliteit van dergelijke causale relatie geëxploreerd aan de hand van cau sale padanalyse. Hierbij wordt aangetoond dat dynamische auditieve infor matieverwerking verband houdt met spraakperceptie, wat op zijn beurt ger elateerd is aan fonologisch bewustzijn. Op gelijkaardige wijze blijkt dy namische visuele informatieverwerking in verband te staan met orthografi sche vaardigheden. Ten slotte blijken fonologisch bewustzijn en orthogra fische bekwaamheid, samen met verbaal korte-termijn geheugen, unieke pre dictoren te zijn voor de ontwikkeling van lees- en spellingsvaardigheden . In het laatste hoofdstuk concluderen we dat ons onderzoek in het algemee n substantiële evidentie biedt voor de validiteit van de algemene magnoc ellulaire theorie. Nochtans levert een meer diepgaande analyse van de da ta (in het bijzonder op individueel subjectniveau) toch ook heel wat bev indingen op die tegenstrijdig zijn met de theorie.
Source: Lirias
Author: Bart Boets
Institution: KU Leuven
Language: English
Subfield: Developmental and Educational Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Keywords: dyslexia, early literacy development, temporal processing deficits, auditory temporal processing, visual temporal processing, phonological processing, reading and spelling difficulties, longitudinal development, phonological awareness, orthographic knowledge, auditory processing speed, letter recognition, letter naming
Open Access status: green
Funder: Vlaamse regering
OpenAlex ID: W2104326143
