Year: 1997
Type: article
Abstract: In een nummer over competentie-ontwikkeling mogen leercompetenties niet ontbreken.Wanneer organisaties er in slagen leercompetenties tot ontwikkeling te brengen, kunnen immers ook de andere competenties gemakkelijker tot stand worden gebracht (zie de literatuur over lerende organisaties).De centrale stelling van het onderhavig artikel is dat de ontwikkeling van leercompetenties onder andere door een drietal misvattingen over leren wordt verhinderd.Deze misvattingen zijn: 1) Slimme mensen zijn goed in leren 2) Goed kunnen leren is hetzelfde als goed kunnen onthouden 3) Leren vindt vooral plaats in trainingen Deze misvattingen zijn er mede debet aan, zo wordt betoogd, dat bepaalde leercompetenties niet tot ontwikkeling komen of zelfs afgeleerd worden.Naast deze misvattingen zijn er nog andere factoren die het ontstaan of handhaven van leercompetenties lijken te verhinderen.Hierop wordt aan het eind van het artikel ingegaan.Ook wordt ingegaan op de vraag hoe leercompetenties tot ontwikkeling kunnen worden gebracht. Misvatting 1: Slimme mensen zijn goed in lerenEen eerste en misschien wel de belangrijkste misvatting is de volgende: "intelligente mensen als professionals en managers zijn goed in leren".De redenering achter deze misvatting is dat deze mensen succes hebben in hun leven door hun leersucces op school en daarna.Dit succes wordt op den duur echter een blokkade voor het leren leren.In een artikel met de titel "Teaching smart people how to learn" maakt Chris Argyris duidelijk dat bij managers en consultants, datgene wat hun tot het succes heeft gebracht, in de weg gaat staan van verder leren.We zien dit vooral aan de wijze waarop zij omgaan met tegenslag, omgaan met fouten en problemen oplossen.a) Zij hebben bijvoorbeeld, juist door hun succesvolle carrière, weinig tegenslagen gehad.De vormen van leren die men nodig heeft bij het verwerken van tegenslag beheersen ze dan ook niet goed.Wanneer ze in ernstige problemen raken hebben ze geen goede (lerende) reacties beschikbaar.b) Ook hebben ze door hun intelligentie in de loop der jaren weinig fouten gemaakt.Ze missen dan ook het vermogen om te leren van fouten.Juist deze managers en consultants zijn slecht in de vormen van kritische zelf-reflectie die nodig zijn bij het leren van fouten.We zien dan ook dat verschijnselen als "scapegoating" (zondebokken zoeken) bij deze slimmeriken veel voorkomen.Het zijn steeds de klanten van de professionals en de ondergeschikten en collegae van de managers die niet deugen, dom zijn, of niet mee willen werken.De intelligente professionals en managers beheersen talloze manieren om de aandacht af te leiden van het eigen functioneren en de eigen rol in het samenwerkingsproces. c) Zij zijn heel goed in het oplossen van problemen.Via een rationele aanpak worden problemen in de buitenwereld effectief en efficiënt opgelost.Echter niet alle problemen kunnen op deze wijze worden opgelost.Soms is het nodig om naar binnen te kijken in plaats van naar buiten.Juist doordat zij zo goed zijn in het oplossen van problemen van anderen, ontberen zij deze vorm van kritische zelf-reflectie.Dit komt vooral naar voren wanneer organisaties continue moeten gaan leren en vernieuwen.Argyris schrijft: "The
Author: P.R.J. Simons
Language: Dutch
Domain: Social Sciences
SDG: Quality education
Open Access status: green
OpenAlex ID: W2122848757