Year: 2013
Type: report
Abstract: Samenvatting 1 Inleiding 2 Methoden 2.1 Monstername 2.2 Sectie 2.3 Verdere monstervoorbehandeling 2.4 Chemische analyses 3 Resultaten en discussie 3.1 Resultaten survey 2012 3.2 Verwaterproef 3.3 Verdeling over weefsels en organen 3.4 Vergelijking met eerdere nationale studies 3.5 Consumeerbare hoeveelheid bruinvlees -wit vlees 3.6 Vergelijking met risicogrenzen voor consumptie 4 Conclusies en aanbevelingen Referenties Bijlage A Basisgegevens bemonstering Bijlage B Gehalten dioxines en PCB's Bijlage C Risicoschattingen dioxines en Chinese wolhandkrab IVM Instituut voor Milieuvraagstukken Dioxines en PCB's in Chinese wolhandkrab uit het Benedenrivierengebied 5 Samenvatting Het hier beschreven onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de vereniging van beroepsvissers in het Benedenrivierengebied (Verenigde Riviervissers Samen Sterk, VRSS) als onderdeel van een project in het kader van Programma Innovatie in de Visketen (VIP, Min.EZ) en is gericht op de haalbaarheid en effectiviteit van verwateren en groeiverdunning in uitzet-en kweekexperimenten met jonge aal en Chinese wolhandkrabben, afkomstig uit gebieden met relatief hoge verontreinigingsdruk. Het onderzoek is uitgevoerd in nauwe samenwerking met leden van de vereniging VRSS, het adviesbureau ATKB (Geldermalsen) en het CART laboratorium van de Universiteit van Luik.In dit rapport worden de resultaten gepresenteerd van een veldstudie over dioxines en PCB's in Chinese wolhandkrabben uit het Benedenrivierengebied, van een kort onderzoek naar de verdeling van gehalten over organen en weefsels (intraorgaanspreiding), en van twee verwaterexperimenten. Als eerste is de spreiding van gehalten van dioxines en PCB's in Chinese wolhandkrabben (Eriocheir sinensis) binnen het gesloten Benedenrivieren gebied in kaart gebracht.Gehalten werden bepaald in mengmonsters voor verschillende gewichtsklassen (50-100 g en >100 g ) en -waar mogelijk -op drie verschillende tijdstippen (voorjaar, zomer, najaar).De gehalten aan dioxines en dl-PCB's (dioxine-achtige PCB's) varieerden aanzienlijk tussen locaties en gewichtsklassen, uiteenlopend van 18 pg TEQ/g product (Nieuwe Merwede, najaar, 50-100 g) tot 108 pg TEQ/g product (Hollands Diep, zomer, >100 g).De gehalten aan indicator PCB's (∑6 ndl-PCB's) vertoonden een vergelijkbaar patroon en liepen uiteen van 258 tot 1149 µg/kg product voor de overeenkomstige locaties.Tussen de locaties werden aanzienlijke verschillen (oplopend tot een factor 2-4) gevonden in gehalten van zowel dioxines en dl-PCB's als van ndl-PCB's.Deze verschillen waren in de meeste gevallen aanwezig in beide bemonsterde gewichtsklassen (10-100 g en >100 g) en tijdens alle bemonsteringsperiodes.Gezien de dynamiek van in-en uittrekkende krabben in het gebied zijn deze locatieverschillen opvallend.Relatief lagere gehalten werden gevonden in de Nieuwe Merwede, Nieuwe Waterweg en Maasvlakte.De hoogste gehalten werden gevonden in het Hollands Diep en de Nieuwe Maas.Op de meeste locaties werden in de gewichtsklasse >100 g licht hogere gehalten (dioxines, dl-PCB's en ndl-PCB's) gevonden dan in de lichtere gewichtsklasse (50 -100 g).Voor locaties met voldoende gegevens (5 van de 10) werd een vergelijkbaar seizoenspatroon vastgesteld met licht verhoogde gehalten in de zomer ten opzichte van voorjaar en herfst.Onderzoek naar de interne verdeling van de gehalten liet zien dat de hoogste gehalten werden gevonden in de hepatopancreas (middendarm-of verteringsklier) en tijdens het najaar in de vrouwelijke gonaden (eierstokken), die samen als bruinvlees worden aangeduid.In witvlees uit het kopborststuk en dat van de aanhangsels (scharen en poten) worden zeer veel lagere gehalten gevonden.Het gehalte dioxines en dl-PCB's in witvlees uit scharen en poten ligt in alle gevallen ver onder de Europese norm (1259/2011) van 6.5 pg TEQ/g product.De gehalten in witvlees uit het lichaam liggen onder of net boven de norm.Alle monsters bestaande uit bruinvlees lagen ver boven de Europese norm voor dioxines en dl-PCB's voor witvlees uit aanhangsels.Door de grote verschillen in gehalten in bruin en wit vlees is het duidelijk dat de mate waarin (het moeilijker te bemonsteren) witvlees uit de scharen en poten wordt meegenomen van grote invloed is op de waargenomen gehalten in het uiteindelijke mengsel en dat bij het vergelijken van studies hier zorgvuldig moet worden en werden verschillende weefsels bemonsterd met RVS scalpel en pincet: hepatopancreas (middendarmklier, bruinvlees), wit spierweefsel uit het kopborststuk (witvlees), en het witvlees uit de scharen en segmenten van het 1 e paar poten.Van iedere krab werd de hoeveelheid bemonsterd weefsel geregistreerd.Gezien het grote aantal te verwerken krabben is er vanaf gezien om ook het witvlees van de poten te verzamelen, omdat dit te veel tijd in beslag zou nemen om dit weefsel zorgvuldig vrij te prepareren.Per locatie en gewichtsklasse werden gepoolde monsters gemaakt van het bruin en witvlees van in principe 20 of meer krabben van beide geslachten.De volgende organen, niet relevant voor humane consumptie, zijn niet bemonsterd: hart, maag, kieuwen, darmkanaal.Gemiddelde afmetingen en gewichten van de krabben, seksverdeling, alsmede bemonsterde hoeveelheden van de verschillende weefsel zijn weergegeven in Tabellen A.1-A.3 (Bijlagen).Gemiddeld werd voor de studie naar de ruimtelijke verdeling en seizoensvariatie, en de verwaterexperimenten ongeveer 10 g zacht weefsel verzameld voor de gewichtsklasse 50-100 en ongeveer 20 g zacht weefsel voor de >100 g (100+) gewichtsklasse.Voor het onderzoek naar de intra-orgaan verdeling werden per locatie apart voor mannetjes en vrouwtjes de volgende weefsels en organen geprepareerd: hepatopancreas (middendarm klier), eierstokken met zich ontwikkelende eieren (alleen voor vrouwtjes), witvlees uit het kopborststuk en witvlees uit de scharen en poten (alle).Bij de mannetjes bleek de hoeveelheid testes te gering om voldoende monster voor analyse te leveren.Om deze reden zijn geen mannelijke gonaden bemonsterd.
Authors: B. van Hattum, P Nijssen, Jean‐François Focant
Institution: University of Liège
Language: Dutch
Subfield: Health, Toxicology and Mutagenesis
Field: Environmental Science
Domain: Physical Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W2291308720