Γρυπών γρίφοι: Καιρός, Βίος και Τέχνη στην Προσωπογραφία του Αλεξίου Αποκαύκου (Paris. gr. 2144, f. 11r)
Year: 1997
Type: article
Abstract: Ηλίας 'Αντωνόπουλος ΓΡΥΠΩΝ ΓΡΙΦΟΙ: ΚΑΙΡΟΣ, ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΑΛΕΞΙΟΥ ΑΠΟΚΑΥΚΟΥ {Paris, gr.2144, φ. 11α) όεινότερον γαρ το νπονοονμενον... (Δημητρ., Περί ερμηνείας 254) J. Αανάρχαια σύλληψη πού καταγράφεται συνεχώςεξελισσόμενη, άλλα και μέ απαράλλακτες σταθερέςστην ελληνική γλώσσα, άπό τα αφετηριακά κείμενα τών ομηρικών έπων ώς την προφορική, σύγχρονη κα θημερινότητα, ή έννοια της λέξης καιρός, μέ τή διαρ κώς εύρυνόμενη εμπειρική και θεωρητική της περιου σία, αναπτύσσεται σέ μιαν εξαιρετικά πλούσια θεμα τογραφία 1 .Όταν ό Σικυώνιος γλύπτης Λύσιππος, σύγχρονος του 'Αλεξάνδρου, θέλησε να δώσει -σέ σχέση μέ τα προβλήματα της τέχνης του-τή διατύ πωση της δικής του αντίληψης τοΰ καιρού, διαστέλ λοντας όμως τον πλαστικό του ορισμό σέ σχήμα μιας δυνάμει ευρύτερης θεωρίας, όρθωσε ένα όλόγλυφο πρόσωπο, μέ γνωρίσματα πού συγκλίνουν στή δεικτικότητά τους για να δηλώσουν «επιγραμματικά» τή δυσκολία τής σύνθεσης τών στοιχείων πού κάθε φορά Προέλευση φωτογραφ.υλικού: είκ. 1, 'Αθήνα, Μουσείο 'Ακροπό λεως-είκ.2, 6, Φωτοθήκη G. Millet• είκ.3-4, 8, Παρίσι 1992 (σημ. 13), άρ.351• είκ.5, Giraudoir είκ. 7, Πελεκανίδης 1973 (σημ.27), είκ.300• είκ.9, Demus 1995 (σημ.60), άρ.65. 1. Για τή σημασία της λέξης, άπό τον Όμηρο ώς το τέλος του 4ου π.Χ.αιώνα, βλ.M. Trédé, Kairos: L'à-propos et l'occasion (le mot et la notion, d'Homère à la fin du IVe siècle av.J.-C), Παρίσι 1992.Για τήν έννοιολογία τοΰ καιρού άπό τον θέογνι ώς τον Πλάτωνα, πρβλ.D. Levi, «Kairos attraverso la letteratura greca», Rend, dell'Acc.naz.Lincei 32 (1923), σ. 260-281.2. Πρβλ. A. Stewart, «Lysippan Studies, 1.The Only Creator of Beauty», AM 82 (1978), σ. 163-171.Για τις πηγές πού αναφέρονται στον Καιρό τοΰ Λυσίππου βλ.P. Moreno, Testimonianze per la teoria artistica di Lisippo, Treviso 1973, σ. 10-11, 36,49-52, 56-57, 73-79,177-190,211-215.Συνολικά, για τήν εικονογραφία τού Καιρού, βλ.Lex.iconogr.mythol.classicae (=LIMC) 5.1 (1990), σ. 920-926• 5.2, πίν.597-598 (P.Moreno).Πρβλ.τον κατάλογο έκθεσης Lisippo.L'arte e la fortuna, Ρώμη, Palazzo delle Esposizioni, 1995, σ. 190-195 (P.Moreno), 395-397 (S.Ensoli).3. Αρ. εύρετ.2799.Τή φωτογραφία οφείλω στην φίλη συνάδελφο κ.Χριστίνα Βλασσοπούλου.Βλ.Ο. Walter, Beschreibung der Reliefs in kleinem Akropolismuseum zu Athen, Βιέννη 1923, άρ.125.Tò ανάγλυφο τής Αθήνας (0.29x0.21x0.035),άπό πεντελικό μάρ-M ΓΡΥΠΩΝ ΓΡΙΦΟΙ: ΚΑΙΡΟΣ, ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΑΛΕΞΙΟΥ ΑΠΟΚΑΥΚΟΥ <+ κ Λ \ X^EJ~-Ì CWM §OJ •*»*1 VNo'.Aev ;-Κ** "' "»Λ »Π»-" V é^-r .«cp *u.or^(.«^ -*ΑΛ •.' /./« Λν <. -re ; fo «»jeu, • > • -Β ÏOHO ι •. ".< T)r"(|f .•?! <• " » v y ' ., •-' -71Λ -ri V'7 •• • !-χ••Α• ; 1 -τ-1 • .. .* r, -n -*.
DOI: 10.12681/dchae.1163
Author: Ηλίας ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Language: Greek
Subfield: Classics
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W2299630147