Auto/biograficzne pęknięcie. Fragmenty dyskusji panelowej „Autobiografia na pograniczu gatunku i doświadczenia”
Year: 2015
Type: article
Abstract: Inga Iwasiów: Ta część konferencji, która odbędzie się w formie debaty, jest związana z jednym z podmiotów współorganizujących dzisiejsze spotkanie.Mam na myśli "Autobiografię", półrocznik naukowy wychodzący drukiem przy Instytucie Polonistyki i Kulturoznawstwa Uniwersytetu Szczecińskiego.W związku z tym nasza rozmowa przerodzi się -mam taką nadzieję -w rodzaj wywiadu redakcyjnego.Przechodząc jednak do meritum.Tak się złożyło, że o autobiografizmie rozmawiamy tuż po tym, kiedy Swietłana Aleksijewicz otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury.Nie byłoby chyba dobrze, gdyby to nazwisko nie padło podczas naszych obrad.To rodzaj pisarstwa, które charakteryzuje się pogranicznością, także w sensie autobiograficznym -o tym właściwie mówiliśmy w wielu momentach tej konferencji.To pogranicze rozszerzające się w "drugą stronę"; nie na "ja" autobiograficzne, ale na inne podmioty.Tę sytuację można by nazwać, no właśnie, może sceną autobiograficzną?Miejscem pisania?Pretekstem do tego, aby wywołać opowieść autobiograficzną?Chciałabym w związku z tym poprosić, żebyśmy zastanowili się nad autobiografią wywoływaną -jak moglibyśmy jeszcze nazwać ten rodzaj twórczości?-nad tym, na ile ta właśnie rama narracyjna aktywizuje literaturę.To część innej dyskusji, toczącej się po tym ostatnim Noblu: czy mamy do czynienia z reportażem, czy z prozą literacką?Z naszego punktu widzenia chyba ciekawsze jest pytanie o samą sytuację wywołania opowieści autobiograficznej… Małgorzata Czermińska: Mam wrażenie, że namysł nad problemem granic literackościw kontekście twórczości Swietłany Aleksijewicz -chyba nie ma sensu.Od dawna pisarstwo typu non-fiction, czyli przede wszystkim autobiografia i reportaż, należy po prostu do świata tekstów.Rozważania genologiczne trzeba w związku z tym zostawić na dalszym planie albo w ogóle z nich zrezygnować.Natomiast jeśli chodzi o pisarstwo Aleksijewicz, o której rozmowę zaproponowałaś, Ingo, to chciałabym powiedzieć tak: autobiografie przez nią wywołane -szczególnie Cynkowi chłopcyto są teksty per se autobiograficzne.Nawet rzekłabym, że to autobiografie "w pigułce", chociaż pod pewnymi względami wyróżniają się na tle innych narracji autobiograficznych.Na przykład, mimo głębokich uczuć szacunku i empatii autorki, dostrzec można w jej twórczości reporterskiej nie tylko tragedie wpisane w życiorysy poszczególnych bohaterów, ale także panoramicznie nakreślone tło przedstawianych wydarzeń.Reportaże Aleksijewicz są zawsze skonstruowane wokół konkretnych problemów, choćby wojny afgańskiej w Cynkowych chłopcach czy postkomunizmu w Czasach secondhand.A zatem, powiedziałabym, że problematyzacja społecznego porządku, którym Aleksijewicz się zajmuje, stoi po stronie reportażu.Dla niej wywoływanie autobiografii poszczególnych osób -bohaterów -jest przede wszystkim środkiem, który pozwala na ukazanie problemu nie od strony danych, statystyk, uogólnień, ale ludzkiego przeżycia.Inga Iwasiów: Jerzy, czy chciałbyś dodać kilka słów do wątku autobiografii wywołanej?Jerzy Madejski: Tak, chociaż ze świadomością, że w ten sposób musiałbym równocześnie nawiązać do "tez programowych" czasopisma "Autobiografia".Nie jestem jednakowoż przekonany, że na sali znajdują się osoby czytające nasz tytuł… Jeszcze w pełni się nie zadomowiliśmy w środowisku humanistycznym miasta.Inga Iwasiów: Są wśród nas autorki i autorzy "Autobiografii"… Jerzy Madejski: …no tak, chociaż trzeba wziąć pod uwagę, że niekoniecznie czytają całe pismo, a jedynie swoje teksty.Poważnie mówiąc -jeśli chodzi o tezy programowe i autobiografie wywoływane, to nasze czasopismo konsumuje sytuację społeczną, której byliśmy, poniekąd, sprawcami.Zainteresowanie autobiografią wiąże się z naszymi seminariami doktorskimi i zajęciami, które prowadziliśmy w Gryfińskim Uniwersytecie Trzeciego Wieku.W jakimś sensie podczas tych wyjazdowych zajęć doszło do krystalizacji programu pisma autobiograficznego -i dzisiaj broniłbym go z pełnym przekonaniem.Innymi słowy: potrzebujemy dzisiaj dobrej literatury, która, z jednej strony, jest dla nas wyzwaniem interpretacyjnym, a z drugiej strony -może innym pomóc w organizowaniu własnej pamięć.Tego rodzaju literatura nie powstaje "sama z siebie", chociaż w trybie eksperymentalnych zajęć warsztatowo-interpretacyjnych można, pisząc takie małe autobiografie, jakieś korzyści z tego dla siebie uzyskać.To zatem pierwszy
Source: Autobiografia
Authors: Małgorzata Czermińska, Inga Iwasiów, Jerzy Madejski, Dorota Kołodziejczyk
Institutions: University of Gdańsk, University of Szczecin
Language: Polish
Subfield: Literature and Literary Theory
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W2604437604