Anadolu Ve Kafkasya Kavşağinda Geleneksel Bi̇r Yilbaşi Kutlamasi: Kalandar
Year: 2018
Type: article
Abstract: Dünyanın pek çok coğrafya vekültüründe olduğu gibi Anadolu ve Kafkasya coğrafyasında da belli başlıtakvimler ölçeğinde birbirinden farklı veya birbirine benzer yapıda “yılbaşıkutlaması” düzenlenir. Bu kutlamalardan biri de geleneksel “Kalandar” kutlamasıdır.Bu çalışmada Kalandarın takvimle ilintisi, kökeni, seyri, özellikleri değerlendirilmekteve halk bilimi, halk kültürü açısından taşıdığı önem dikkatlere sunulmaktadır. Yüzyıllardırsüregelen Kalandar kutlamalarında birçok kültürel değer, tarihsel süreç içindebazı değişim ve dönüşümlere uğrasa da varlığını devam ettirerek günümüzeulaştığı saptanmaktadır. Kutlama boyunca şenlikler, seyirlik oyunlar,hediyeleşmeler, ilginç kostümler, ezgiler, halk dansları ve mani gibi pek çoksomut veya soyut değer, sosyo-kültürel bir zenginlik olarak varlığınısürdürmektedir. Bu bağlamda birçok kadim halk inanışı ve ritüel yaşam imkânıbulur. Kutlamalarda pagan ögeler ve insan-doğa-yaşam kavramlarıyla ilintiliolarak; yeniden doğuş, yenilenme, bereket, neşe ve paylaşım sıklıkla vurgulanankavramlar/ögelerdir. İnsanlar birbirlerine hediyeler sunarak yakınlık kurmayave paylaşımı özendirmeye çalışır. Kutlamalarda adeta Kalandarla özdeşleşen“Karakoncolos” oyunu iyilik ve kötülük iyesinin varlığı, insan ve doğaüstü varlıklarınmücadelesi, zaman ve koşulların gerçekliğinin bir temsili olarak icra edilir. Neticedemodern dünya koşullarının her şeyi kendine benzeterek tükettiği bir dönemde,özünde pek çok kültürel değeri barındıran Kalandar geleneğinin devamettirilmesi başlı başına önem arz ettiği tespit edilmektedir. Bu çalışmamızdada görüleceği üzere Kalandar ve ona dair inanış ve uygulamalar, başta halkbilim ve antropoloji olmak üzere birçok sosyal bilim disiplini için kayda değerbilgiler taşıdığı takdirlere sunulmaktadır.
DOI: 10.12981/motif.477
Author: Okan ALAY
Institution: Hacettepe University
Language: Turkish
Subfield: Museology
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W2889611523