Deficyt funkcji wykonawczych – jako bezpośrednia i długotrwała konsekwencja krzywdzenia w dzieciństwie
Year: 2018
Type: article
Abstract: Zjawisko krzywdzenia w dziecinstwie pozostawia ślad w funkcjonowaniu czlowieka przez cale zycie – odbija sie na zdrowiu psychicznym, ściezce edukacyjnej i zawodowej, a takze osiąganej jakości zycia. Za jedną z przyczyn zmniejszenia szans zyciowych takiego dziecka mozna uznac deficyty funkcji wykonawczych pojawiające sie w konsekwencji doświadczania przemocy w dziecinstwie. Funkcje wykonawcze są zbiorem procesow poznawczych niezbednych do podejmowania i prowadzenia celowych dzialan. W znacznym stopniu wyznaczają sukces edukacyjny, zawodowy i spoleczny. Doświadczenie krzywdzenia w dziecinstwie wplywa na ich uformowanie. Przeprowadzono przegląd piśmiennictwa w celu wskazania mechanizmow tej zalezności i scharakteryzowania deficytow funkcji wykonawczych bedących konsekwencją krzywdzenia. Stwierdzono, ze mechanizmy lezące u podstaw wspomnianych trudności poznawczych mają charakter neurologiczny i relacyjny. Niemal wszystkie badania potwierdzają wystepowanie deficytow funkcji wykonawczych u dzieci krzywdzonych, jednak charakter tych trudności powiązany jest m.in. z formą krzywdzenia oraz wystepowaniem czynnikow ryzyka i czynnikow ochronnych. Poza deficytami stanowiącymi bezpośrednią konsekwencje krzywdzenia, mozna mowic tez o wtornych, dlugotrwalych skutkach krzywdzenia, narastających wskutek obnizonych zdolności poznawczych dziecka. Są to glownie trudności szkolne oraz dyscyplinarne, ktore mają tendencje do poglebiania sie i utrzymywania sie przez dluzszy czas. Dowody empiryczne na istnienie dlugotrwalych konsekwencji doświadczenia krzywdzenia dla rozwoju poznawczego są przyczyną do wdrazania metod kompensowania deficytow funkcji wykonawczych. W artykule opisano metody dostepne w polskim systemie edukacji i inspiracje z zagranicy. Poprawa funkcjonowania poznawczego moze stanowic prewencje narastania dlugotrwalych konsekwencji krzywdzenia doświadczanego w dziecinstwie.
Author: Magdalena Pietrzak
Institution: Adam Mickiewicz University in Poznań
Language: Polish
Topic: Child Abuse and Trauma
Subfield: Clinical Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W2897595089