Year: 2016
Type: article
Abstract: Mimarlık eleştirisinin genellikle Antonio Sant'Elia'nın "Fütürist"liğine şüphe ile yaklaştığı söylenebilir.Bu şüphenin kaynağı olarak da Fütürizm'in aklını ve kalbini oluşturan manifestoların radikal içeriğinin Sant'Elia'nın mimari imajlarında yeterince bulunmaması, hatta bunlarla çelişmesi olarak gösterilir.Mimarın Fütüristliğine en güçlü delil ise, şüphesiz kendisinin Fütüristlerce sahiplenilmesidir.Özellikle Fütürist hareketin ve manifestolarının kurucusu olan Filippo Tomasso Marinetti, Sant'Elia'nın çalışmalarında kendi fikirlerinin görsel bir karşılığını bulmuş olmalıdır ki, genç mimarın ölümünden sonra bile modern mimarlığın seyrini Fütürist bir mimar olarak etkilemesi için elinden geleni yapmıştır.1 Marinetti'nin bu girişimlerinin Sant'Elia'nın ismini İtalyan Faşizmi'nin bir propoganda malzemesine dönüştürmüş olduğu yadsınamazsa da, zaten propaganda niteliğindeki manifestolarla yönlendirilen Fütürizm'in Umberto Boccioni gibi sanatçıların temsil ettiği şekliyle, yani sadece metafizik arayışları olan bir hareket olduğu söylenemez.Çünkü Marinetti'nin şahsiyeti ve yazılarında temsil edildiği hâliyle Fütürizm'in kışkırtıcı bir popülizm içerdiği de bir gerçektir.Sant'Elia'nın üretiminin de bu anlamda kışkırtıcı bir tarafının olduğu söylenebilir.O hâlde, Sant'Elia'nın Fütürizmi'nin hareketin Diyonisoscu ve Apolloncu iki ucunu temsil eden Marinetti ve Boccioni'ye ne ölçüde yaklaştığı bir sorgulama konusudur.Fütürizm'in bir sanat hareketi olarak kuruluşu, Paris'de, şair Marinetti'nin 20 Şubat 1909 tarihli Le Figaro gazetesinde yayınlanan manifestosuyla ilan edilmiştir. 2 Yazarının eline aldığı her bir kelimeyi enerjiyle doldurduğu bu "devrimci" metnin taşkın devingenliği hemen hissedilebilir.Marinetti'nin metaforik üslûbu, doğrudan imgelere başvurduğunda derhal kışkırtıcı hâle gelir.Turistlerin pek rağbet ettiği "romantik", huzurlu, uyuşuk ve sözde sanat eserleriyle dolu eski püskü İtalya'ya tiksintiyle bakan şair, "çünkü niyetimiz bu milleti profesörler, arkeologlar, tur rehberleri ve antikacılardan oluşan kokuşmuş kanserinden kurtarmaktır" diye konuşur.3 Makinelerin sağladığı hareketten doğan devingenliği yücelten Marinetti, sanayileşmiş, modern -ve şimdilik örtük de olsa emperyal -bir İtalya'yı arzulamaktadır.Böyle bir çevreyi temsil edebilmeleri nedeniyle, Sant'Elia'nın ürettiği imgelerin manifestosunun içeriğiyle nasıl bütünleşebileceği Marinetti'nin gözünden kaçmış olamaz.Bu açıdan bakıldığında, Sant'Elia'nın üretiminin hiç şüpheye yer bırakmayacak bir şekilde, Marinetti'nin kavramsal-
Author: Yusuf CIVELEK
Institution: Bolu Abant İzzet Baysal University
Language: English
Subfield: Architecture
Field: Engineering
Domain: Physical Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W2907877975