Work

Alteraciones estructurales y biomecánicas en la patología de la resistencia ósea : de la investigación a la clínica

Year: 2017
Type: dissertation
Abstract: A diferenza doutros profesionais da Mediciña, que tamén teñen ao óso e á patoloxía ósea dentro do contido da súa especialidade, os cirurxiáns ortopédicos destinamos gran parte da nosa formación e vida profesional ao diagnóstico e tratamento da patoloxía da resistencia ósea, é dicir, ao estudo das causas e consecuencias das alteracións estruturais e biomecánicas de devandito tecido. Baixo este prisma profesional, consideramos que só se pode comprender a fisiopatoloxía das devanditas alteracións cando se é capaz de ver ao óso como un órgano-tecido vivo dotado dunha composición química, unha estrutura xerarquizada e un sistema de modulación estrutural responsables das súas propiedades biomecánicas e da súa resistencia (Caeiro et ao., 2005). Esta perspectiva mecanicista do tecido óseo, moito máis traumatolóxica que outras aproximacións, axudaríanos igualmente a entender cales son as alteracións que se producen, e as que por tanto é necesario corrixir, nun esqueleto afecto dunha enfermidade ósea fraxilizante ou dexenerativa. De igual xeito, esta formulación facilita, ao noso entender, a comprensión da eficacia antifractura de certos fármacos antiosteoporóticos ou da actividade modificadora da enfermidade dalgúns fármacos antiartrósicos, así como certos fundamentos da substitución ósea e de procedementos cirúrxicos como a osteosíntese e a artroplastia. Para o cirurxián ortopédico que tivo o pracer de traballar cun bo óso e que sufriu a frustración de ver como unha operación cirúrxica estragábase pola fraxilidade do mesmo, o proceso de avaliación do stock óseo resulta case sempre máis unha cuestión intuitiva, algo que se percibe, que o resultado dunha rigorosa análise científica. Na súa instintiva avaliación da boa ou mala reserva ósea, o cirurxián ortopédico integra inconscientemente os conceptos de cantidade, calidade e resistencia do óso. Con todo, para definir de forma específica estes parámetros, tanto no pre como no postoperatorio de procedementos cirúrxicos ou á hora de establecer unha estimación da bondade biomecánica desa reserva en enfermidades fraxilizantes óseas como a osteoporose, é necesario, por unha banda, unha definición rigorosa destes conceptos, e por outro, establecer cal ou cales son as factores máis importantes que os determinan e cal ou cales son os métodos diagnósticos que permitan a súa identificación e cuantificación. Neste sentido, considérase á resistencia ósea (entendendo como tal a forza que temos que superar para desencadear baixo unhas condicións específicas de carga o fracaso biomecánico dun óso) (Beck et ao., 2003), ao resultado funcional da integración de dúas variables, a cantidade e a calidade óseas. Mentres que a cantidade de óso depende directamente da súa densidade mineral (DMO), a calidade do mesmo (entendendo por ela ao conxunto de propiedades materiais e estruturais independentes da DMO relacionados coa capacidade dun óso para resistir forzas de fractura) (Bouxein, 2003), depende de variables talles como a composición química dos materiais orgánicos e inorgánicos que compón a súa matriz e de como se produce a estruturación espacial dos devanditos materiais. A matriz orgánica mineralizada de alta complexidade, viva e dinámica que constitúe o tecido óseo atópase xerarquizada en diferentes niveis. O nivel macroestructural define as características do óso no seu conxunto (forma, tamaño, xeometría e proporción de subtipos tisulares cortical e trabecular). O nivel microestructural determina as características específicas das osteonas e as trabéculas individuais, definindo o nivel submicroestructural o das láminas e grandes fibras de coláxeno. Para rematar, o nivel ultra ou nanoestructural define ao tecido óseo como a resultante da distribución espacial dos materiais que o compón, é dicir, a arquitectura e control posicional tridimensional da rede molecular dos seus diferentes compoñentes. Os constituíntes orgánico e inorgánico da matriz ósea e, en certa medida, a súa organización ultraestructural, determinan as denominadas propiedades materiais do óso, mentres que colectivamente os seus niveis de organización xerárquica (macro, micro e ultraestructura) determinan as propiedades estruturais do mesmo. Estes tres factores, cantidade (DMO), propiedades materiais e propiedades estruturais, denominados xenericamente determinantes da resistencia ósea (DRO), son os responsables de establecer, conxuntamente cos sistemas de modulación estrutural do óso (binomio gravidade-peso, función neuromuscular loco-rexional e ambiente endocrino-metabólico do organismo), un óso san e biomecánicamente competente, mentres que as alteracións fisiopatolóxicas dos devanditos determinantes e/ou os seus mecanismos reguladores serían as responsables do desenvolvemento de diferentes tipos de patoloxía da resistencia ósea. Desde o punto de vista biomecánico, considérase como patrón de óso normal a aquel caracterizado por unha DMO normal, por unha calidade de óso tamén normal e, sobre todo, por unha resistencia adecuada á función mecánica a desempeñar (dependente fundamentalmente da súa localización anatómica, do binomio gravidade-peso e da función neuromuscular rexional). Polo tanto, patrón óseo normal desde o punto de vista biomecánico significa non só tecido óseo de DMO e estrutura-composición química normais, senón tecido óseo de resistencia adecuada á función e a requirimentos mecánicos aos que vai ser sometido. Obxectivos do proxecto: En base a todo o exposto, e tomando como basee as publicacións científicas deste doutorando, intentaremos analizar neste proxecto de tese: 1. Cales son as bases teóricas desta perspectiva biomecanicista, centrando o noso interese no estudo dos factores determinantes da resistencia ósea e nas bases físicas dos mesmos. 2. Cales son os métodos dispoñibles na actualidade para a avaliación non invasiva da calidade estrutural e biomecánica do tecido óseo, centrándonos na análise morfolóxico e estrutural asistido por computador de radioloxías dixitalizadas e na microtomografía computerizada. 3. Cales son os principais tipos de patoloxía da resistencia ósea e cales son as alteracións estruturais e biomecánicas que as caracterizan, centrándonos de novo na análise das osteopatías dexenerativas e fraxilizantes. 4. Cales son as alteracións estruturais do cartílago e do óso subcondral que caracterizan á artrose nos seus estadios iniciais. 5. Cales son as alteracións estruturais e biomecánicas que caracterizan especificamente á fractura osteoporótica de cadeira. 6. Cales son os efectos dos fármacos sobre a estrutura e a resistencia ósea, centrándonos nos efectos que sobre o cartílago e o óso subcondral teñen algúns fármacos modificadores e non modificadores da enfermidade artrósica e nos efectos que sobre a estrutura do óso trabecular e cortical teñen certos fármacos antiosteoporóticos, así como en cales son as alteracións estruturais que predispoñen a un fracaso na resposta aos mesmos. 7. Cales son os efectos sobre a estrutura do óso trabecular e cortical de certos tipos de procedementos cirúrxicos extraóseos, centrándonos nos efectos que a cirurxía bariátrica ten sobre os devanditos subtipos tisulares. 8. Cales son as bases fisiolóxicas da substitución ósea, avaliando diferentes parámetros caracterizadores de diferentes biomateriais e o seu osteointegración mediante técnicas de imaxe microtomográfica. 9. Como a informatización das revisións pre e postquirúrgicas das artroplastias totais de cadeira, e en concreto a análise clínico-radiolóxica, a coxometría dixitalizada e a cuantificación ósea periprotésica asistida por computador, permiten avaliar aspectos relacionados coa biomecánica e a resistencia ósea.
Language: Spanish
Field: Medicine
Open Access status: green
OpenAlex ID: W2969142644
Cites: 534
Cited by:
Related to: 9