Samanlı Dağları’nın jeomorfolojik gelişimine ve uzun dönemli erozyon süreçlerine morfometrik yaklaşım
Year: 2021
Type: article
Abstract: Jeolojik zaman ölçeğinde drenaj havzaları, yeryüzünün şekillenmesinde rol oynayan etkenlerinkarşılıklı ilişkisini kaydeder. Drenaj havzalarına ait analizler ile jeomorfolojik ölçümler arasındakietkileşim, arazinin geçirdiği evrimi ve süreçleri değerlendirme imkânı sunar. Coğrafi Bilgi Sistemleri(CBS) tabanlı morfometrik analizler ve yüzey analizleri kullanılarak, Marmara Bölgesi’ningüneydoğusu’nda yer alan Samanlı Dağları’ndaki havzaların, uzun dönemli erozyon oranlarınıtahmin etmek ve jeomorfolojik görünümde baskın olan farklılığı değerlendirmeye çalışmak buçalışmanın amacını oluşturur. Bu doğrultuda nitel ve nicel analiz imkanı sunan, swath profil,normalize edilmiş nehir profili, minimum erozyon hacmi, hipsometrik eğri ve integrali, drenajhavza asimetrisi (AF), yüzey engebeliliği ile yüzey indeksi uygulanmış, Samanlı Dağları’nın yakınzamandaki evrimi ve etkili olan süreçler hakkında bilgiler elde edilmeye çalışılmıştır. Eldeedilen sonuçlara göre, alçak plato özelliği gösteren Samanlı Dağları’nın orta bölümünde ortalamanehir içbükeylilik faktörü 51,11 ve ortalama hipsometrik integral değerleri 0,35’dir. SamanlıDağları’nın batı (Armutlu Yarımadası) ve doğu bölümlerinde sırasıyla, nehir içbükeylilik faktörüortalama 21,16 ve 25,35 iken, hipsometrik integral değerleri ise ortalama 0,48 ve 0,49 ile ortabölümden daha yüksek değerler ile temsil edilir. Samanlı Dağları’nın batısından itibaren orta bölümekadar uzanan, D-B uzantılı normal faylar, Esenköy ve Yalova fayı ve doğu bölümünde de yeryer görülen fayların etkisi, yüzey engebeliliği, hipsometrik integral ve yüzey indeksi değerlerindekabaca D-B yönlü bir hat boyunca görülür. Yüksek derecede gömülmenin işareti olan bu yüzeyler,yüksek lokal rölyef değerleri, eğim kırıkları ve uzun dönemli erozyon oranları bakımından dadikkat çekicidir. Neojenden itibaren Kuzey Anadolu Fayı’nın bölgeye yerleşmesiyle, jeolojik evrimibaşlayan Marmara Denizi, kütle üzerindeki akarsular için taban seviyesini oluşturur. MarmaraDenizi’nin gelişimiyle, kütle üzerindeki uzun dönemli erozyon da şekillenmiş olmalıdır.
Source: TÜRK COĞRAFYA DERGİSİ
DOI: 10.17211/tcd.1008678
Authors: Barbaros GÖNENÇGİL, Onur HALİS
Institution: Istanbul University
Language: Turkish
Subfield: Environmental Engineering
Field: Environmental Science
Domain: Physical Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W4200106173