Year: 2022
Type: article
Abstract: Het driemaandelijks ritme van ons tijdschrift geeft ons de ruimte om de actualiteit met enige afstand te bekijken.We vroegen Rob Devos, Lieven De Cauter, Lode Lauwaert en Andreas De Block om hun licht te laten schijnen op de pandemie.Het zijn drie verschillende stemmen geworden.Devos brengt twee verrassende evoluties onder de aandacht.Na veertig jaar individualisering wordt plots 'de staat' en 'burgerzin' herontdekt.Het verband tussen beide is interessant.Het zijn twee mogelijke antwoorden op één en dezelfde vraag.Als het virus één iets duidelijk maakt, dan is het dat mensen een collectiviteit delen.Ze besmetten elkaar -en allicht niet enkel in de virale betekenis.De vraag is echter hoe collectiviteit vorm te geven.Is het een opdracht van de staat om, al dan niet wetenschappelijk gelegitimeerd, eventueel repressief (zoals met drones, die nota bene ooit werden aangekocht als een middel tegen terrorisme) die collectiviteit op te leggen?Of is het een opdracht vanuit de gemeenschap, waarbij mensen vanuit een gedeeld belang, in dialoog voor elkaar zorg en verantwoordelijkheid opnemen?Wordt dit de uitdaging van onze al reeds twintig jaar lopende eeuw: hoe onze collectiviteit opnieuw vorm te geven?Ook De Cauter wijst op het herwonnen belang van de staat.Veertig jaar liberalisering staat voor veertig jaar afbouw van elke collectiviteit en dus het uitkleden van de verzorgingsstaat met zijn erbij horende biopolitiek.De Covidcrisis rukt de biopolitiek opnieuw in het politieke centrum.De staat zal (be)sturen!Alleen wijst De Cauter er terecht op dat het niet duidelijk is vanuit welk politiek idee dit zal gebeuren.Ik citeer De Cauter: "de constellatie van populisme en pandemie is om filosofico-politieke koppijn van te krijgen."Het politieke veld is onduidelijk.Orban ziet in de pandemie een middel om de uitzonderingstoestand uit te roepen en de rechtsstaat verder uit te hollen.Anarchisten en neonazi's komen in Berlijn op straat tegen de coronamaatregelen.Het republikeins Frankrijk kiest vanuit zijn jacobijnse traditie voor een sterk centralistische aanpak.Het sociaaldemocratische Zweden zet in op de burgerzin.Wat zal het worden?Op het eind wijst De Cauter op een nieuwe verrassende evolutie: de groeiende stedelijke dynamiek van de commons.Wordt dit de politieke breuklijn van onze al reeds twintig jaar lopende eeuw?Evolueren we naar een nieuwe vorm van collectief totalitarisme, zoals het Chinees cyberautoritaisme, of wordt het een gedragen collectiviteit vanuit de commons?De Block en Lauwaert wagen zich niet aan dergelijke bespiegelingen.Hun bijdrage is één grote waarschuwing.Ze merken hoe de onzekerheid het publiek in de armen van de filosofen drijft, maar het is niet de filosoof die antwoorden heeft.Zij pleiten voor een epistemische nederigheid en gaan zelfs zover te beweren dat de filosofie onnuttig is.Toch raden we de lezer aan deze bijdrage te lezen.In een bibliografisch essay breng ik de vergeten journalist, activist en filosoof Gustav
Source: De Uil van Minerva
Author: Henk Vandaele
Institution: Katholieke Hogeschool Vives
Language: Dutch
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W4282567090