A capite ad calcem. Protocol voor het macroscopisch morfologisch en metrisch onderzoek van niet-verbrand, menselijk skeletmateriaal, aangehouden binnen het agentschap Onroerend Erfgoed
Year: 2012
Type: article
Abstract: In Vlaanderen is de studie van archeologische menselijke resten slechts relatief recent tot ontwikkeling gekomen.Nu ook aan de universiteiten en in het commerciële circuit gaandeweg meer archeo-antropologen actief worden, wil het agentschap Onroerend Erfgoed graag met een intern protocol aangaande de methodologie voor archeologisch skeletonderzoek naar buiten treden.Voor een overzicht van het ontstaan en de ontwikkeling van deze wetenschap in België, en meer specifiek in Vlaanderen, wordt verwezen naar de Onderzoeksbalans Onroerend Erfgoed Vlaanderen4 en Quintelier et al.5.Na jarenlang onderzoek op archeologische skeletcollecties opgegraven door het voormalige Vlaams Instituut voor het Onroerend Erfgoed (VIOE), nu agentschap Onroerend Erfgoed, en het testen van vele methoden en technieken uit de klassieke fysische antropologie, zowel uit de Angelsaksische, Nederlandse, Duitse en Franse vakliteratuur, werd een uniform systeem voor het macroscopisch skeletonderzoek opgemaakt.Binnen Onroerend Erfgoed dient dit als leidraad voor het laboratoriumonderzoek.Met het oog op uniformiteit en het tot stand brengen van synthetiserende werken binnen de Vlaamse antropologie zullen alle toekomstige publicaties van bovenstaande auteurs gebaseerd worden op deze gestandaardiseerde werkwijze.In dit artikel worden deze richtlijnen voor het morfologisch en metrisch skeletonderzoek toegelicht.Het spreekt voor zich dat ze gebaseerd zijn op de huidige kennis binnen deze discipline.Aanpassingen kunnen in de toekomst gebeuren conform de dan actuele normen en persoonlijke klemtonen van de onderzoekers.Het archeologisch skeletonderzoek is, zeker in Vlaanderen en in België, een betrekkelijk nieuwe wetenschap die een continue methodologische ontwikkeling nastreeft.Het accent van het menselijk skeletonderzoek binnen het agentschap ligt op eenvoudige macroscopische waarnemingen, namelijk het observeren en meten van de menselijke beenderresten.De nadruk van het onderzoek ligt op de demografische samenstelling van de onderzochte (grafveld)populaties en op de reconstructie van algemene gezondheidsprofielen binnen populaties, en vergelijking daarvan tussen populaties.Meer complexe methoden en technieken, zoals radiologisch onderzoek, microscopische observaties (bijvoorbeeld histologisch onderzoek), microchemische analyses (bijvoorbeeld isotopenonderzoek) en genetische analyses (bijvoorbeeld DNA-onderzoek) vragen om de interventie van specialisten en worden binnen het agentschap Onroerend Erfgoed niet standaard toegepast.De uitrusting van een archeo-antropoloog blijft door deze keuzes tamelijk eenvoudig.Ze bestaat uit een schuifpasser, een krompasser voor het meten van de schedel en een meetbak voor het meten van de lange beenderen.Uiteraard is een degelijke verzameling aan standaardhandboeken over skeletonderzoek en paleopathologie onontbeerlijk, aangevuld met een referentiecollectie van menselijk botmateriaal en afgietsels6.2 Laboratoriumformulier voor skeletanalyse Voor elk individueel bestudeerd skelet wordt in het laboratorium een skeletformulier ingevuld.Dit skeletformulier (zie appendix) bestaat uit acht bladzijden waarop het skeletindividu letterlijk van kop tot teen (a capite ad calcem) beschreven wordt.Omwille van de internationale toegankelijkheid werd dit document in A capite ad calcem.Protocol voor het macro scopisch morfologisch en metrisch onderzoek van nietverbrand, menselijk skeletmateriaal, aange houden
DOI: 10.55465/wdzz6585
Institutions: Institute of Natural Sciences, Flanders Heritage Agency
Language: Dutch
Subfield: Archeology
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: bronze
OpenAlex ID: W4293227250