Year: 2022
Type: article
Abstract: Herhangi bir beklenti içerisine girmeden karşılıksız iyilik yapmak anlamında kullanılan özgecilik kavramının tarihi Comte’a kadar uzanmaktadır. Aslında kavramı ilk kullanan isim Comte olarak kabul edilmekle birlikte farklı filozoflarda Comte öncesinde özgecilik kavramını kullanmıştırlar. Latince alter’den türetilmiş olan altruism, kendinden başkasına herhangi bir fayda ve yarar gözetmeksizin fayda sağlamak olarak tanımlanmıştır. Comte bu tanımla özgeciliği egoizmin tam zıttı olarak tanımlamıştır. Egoist davranışlar olumsuzlanmış bunun yerine özgeci davranışlar toplumsal yaşamın sürdürülmesi açısından bir zorunluluk olarak görüşmüştür. Oysa egoist davranışların her zaman olumsuz olmadığını iddia eden düşünürler için ise özgeci davranışlarla egoist davranışların sınırlı da olsa bir kesişim kümesi bulunmaktadır. Özgeci davranışların neleri içerdiği ya da neleri içermediği sosyal bilimciler tarafından tartışılan bir konudur. Bu kapsamda hayırseverlik ve özgecilik arasında da farklı değerlendirmeler yapılmıştır. Hayırseverliği özgeci davranış olarak kabul edenler olduğu gibi reddedenlerde olmuştur. Bu konuda özellikle Sorokin tarafından yapılan farklı yorumlar özgeci davranışların kapsamını genişletmesi açısından önemlidir. Modern toplumlarda toplumsal birliğin sağlanması ve sürdürülebilmesi için özgecilik bir değer yargısı olark kabul edilmiştir. Dolayısıyla özgecilik sadece bireysel bir olgu değil toplumsal bir olgu haline gelmiştir. Araştırmada özgecilik bir iyilik modeli olarak varsayılmış olup başka iyilik modellerinin olduğuda kabul edilmiştir. Her iyiliğin özgeci davranış olarak kabul edilmediği ancak özgeci davranışın sınırlarının da muğlak olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada özgecilğin modern insanın tanımlanmasında farklı bir araç olarak kullanıldığı tespit edilmiştir.
Source: Journal of Turkish Studies
Author: Serkan YORGANCILAR
Language: Turkish
Subfield: Philosophy
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W4294242602