Year: 2023
Type: article
Abstract: Lezers die vertrouwd zijn met jouw werk of teksten, associëren het in de eerste plaats met de analytische traditie binnen de filosofie.Klopt die indruk?En hoe is die ontstaan?Mijn band met de analytische filosofie is reëel maar toch berust hij gedeeltelijk op een misverstand.De basis lag in het probleem van vrijheid en determinisme.Toen ik nog op de middelbare school zat raakte ik geobsedeerd door dat probleem en aanvankelijk zocht ik naar middelen om mijn geloof in de vrijheid tegen het determinisme veilig te stellen.Het determinisme beschouwde ik als een echte nachtmerrie en als iets wat kost wat kost moest weerlegd worden.Maar aan de universiteit ontdekte ik -nog in de periode dat ik klassieke filologie studeerdedat sommige filosofen (vooral Moritz Schlick, Gilbert Ryle en Alfred Ayer) door middel van eenvoudige argumenten lieten zien dat het hele probleem op een verward taalgebruik berustte.Ineens leek het hele vraagstuk (waarover wel een hele bibliotheek bestond) opgelost!Maar dan ontdekte ik 'Freedom and Resentment' van Peter Strawson en ik stelde vast dat het probleem dat me had beziggehouden niet gewoon op een misverstand berustte, maar dat het de vertekening is van een reeks andere, niet gestelde problemen.Strawson liet zien dat het zogenaamd probleem van vrijheid en determinisme als het ware de vermomming is van een tegenstelling in onszelf: de spanning tussen het objectiverend standpunt en de 'reactieve' attitudes.We kunnen tijdelijk tegenover de mensen die ons omringen een objectiverend standpunt innemen.In plaats van echt naar hen te luisteren en ons gevleid of beledigd te voelen door wat ze zeggen, doen we iets anders: we horen hun taaluitingen wel, maar we voelen er ons niet door geraakt, zoals we ook niet geraakt of beledigd voelen door de verwensingen van iemand die diepgaand psychisch ziek is.Normaal benaderen we elkaar niet op die manier: we nemen de anderen ernstig, we voelen ons door wat ze zeggen of doen geraakt en we reageren met vreugde of verontwaardiging.Die reacties spelen onder meer een rol in de toekenning van verantwoordelijkheid. Nu is het uitgesloten dat we die reacties definitief zouden kunnen uitschakelen omdat we onder de indruk zijn van het
Source: De Uil van Minerva
Authors: Arnold Burms, Massimiliano Simons
Institution: KU Leuven
Language: Dutch
Subfield: History and Philosophy of Science
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W4385226452