Year: 2023
Type: article
Abstract: Voor zover filosofie denken over denken is, kunnen we ook nadenken over het concept 'natuur'.De manier waarop dat begrip invulling heeft gekregen, zou een belangrijke rol hebben gespeeld in de ecologische crisis die ons (niet de planeet uiteraard) bedreigt.Waar het daarbij vooral om gaat, is een vorm van 'objectivering', waarbij de natuur wordt beschouwd als een voorwerp dat buiten of tegenover ons staat, eerder dan beleefd als iets waarmee we onlosmakelijk verbonden zijn.Het roept associaties op met de bekende toespraak van het Duwamish opperhoofd Seattle uit 1854, die de indiaanse omgang met de natuur zou beschreven hebben in termen uit de familiale sfeer en onbegrip toonde over de manier waarop de blanke man de aarde ziet als iets dat hij al dan niet kan bezitten.Ecologisch bewogen mensen hebben op basis van dit soort vaststellingen vaak grote sympathie laten blijken voor de indiaanse cultuur.Ton Lemaire, die moeilijk van een gebrek aan dit soort sympathie verdacht kan worden, heeft echter laten zien dat we toch wel moeten oppassen voor een al te romantische benadering.De 'verbondenheidscultuur' van de indianen zou vooral een door de beperktheid van hun werktuigen ingegeven noodzakelijke houding zijn geweest.Het beschouwen van de natuur als object, die radicaal gedesacraliseerde houding, zou -aldus bijvoorbeeld Lynn White in zijn artikel The Historical Roots of our Ecological Crisis, maar evengoed ook Ton Lemaire in zijn eerder vroege werk Binnenwegen (144-148) -ingegeven geweest zijn door of toch verband houden met het joods-christelijke wereldbeeld.Twee vragen dringen zich op.Klopt het wel dat een dergelijke kijk op de natuur inherent is aan het joodschristelijke geloof?En als dat zo is, vinden we daar dan de diepste wortel van de ecologische crisis?Wat de eerste vraag betreft, gaan we in eerste instantie na hoe het zit met de Bijbel.Wat het Oude Testament betreft, laten we ons leiden door de oudtestamenticus Horst Dietrich Preuβ en zijn tweedelige Theologie des Alten Testaments.Preuβ stelt om te beginnen dat het begrip 'natuur' als zodanig in het Oude Testament niet voorkomt.In plaats daarvan wordt steeds gesproken over de 'schepping', zoals in het gedicht over de schepping in zeven dagen waarmee de Bijbel begint.Daarin komen ook de volgende befaamde zinnen voor waar in de context van de ecologische problematiek zo vaak naar wordt verwezen en die in de meest recente versie van de Nieuwe Bijbelvertaling als volgt luiden:
Source: De Uil van Minerva
Author: Philippe Lepers
Institution: Katholieke Hogeschool Vives
Language: Dutch
Subfield: Sociology and Political Science
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W4388849040