Year: 2023
Type: article
Abstract: يشكل الإنفاق العسكري العراقي معدلات مرتفعة مقارنة إلى الناتج المحلي الإجمالي يهدف هذا البحث الى وصف وتحليل أسباب وتطور الانفاق العسكري في العراق خلال المدة الدراسة (1990- 2020). ومن اهم استنتاجات البحث: إن الإقتصاد العراقي طوق بأزمات وخيمة بسبب توجيه الموارد المالية للنفقات العسكرية وإهمال الأنشطة الاقتصادية المدنية والتنمية الاقتصادية. وشهد الانفاق العسكري إرتفاعاً مستمراً بعد عام 2003 وذلك بسبب تدهور الوضع الأمني ودخول الإرهاب إلى العراق، بينما تشير اهم التوصيات الى: ضرورة توجيه النفقات العسكرية الى الأنشطة الاقتصادية المدنية الأكثر انتاجية، وذلك من خلال إنشاء المصانع العسكرية، واستخدام التكنولوجيا المتقدمة لربط القطاع العسكري بالقطاع المدني، والعمل على استغلال العوائد النفطية من أجل تطور وتنويع الاقتصاد، بدلاً من توجيهها نحو التسلح، والتي تؤدي إلى زيادة النفقات العسكرية. پوخته خه‌رجی سه‌ربازی له عیراق به‌راورد له گه‌ل به‌رهه‌می هه‌مووكی ناوخۆیی ڕێژەیەکی زۆر به‌رز پێكده‌هێنێت. ئامانجی ئه‌م تۆێژینه‌وه بریتی یه له ڕوونكردن و شیكردنه‌وه‌ی هو‌كاره‌كانی زیاد بوونی خه‌رجی سه‌ربازی له عیراق له ماوه‌ی (1990 - 2020). و گرنگترین ئه‌نجامه‌كانی ئه‌م تۆێژینه‌وه‌یه بریتیه له: ئابووری عیراق به چه‌ندین كێشه ده‌وره دراوه به هۆی ئاراسته‌كردنی سه‌رچاوه داراییه‌كان بۆ خه‌رجییه سه‌ربازیه‌كان و پشتگوێ خستنی چاڵاكی ئابووری شارستانی وپه‌ره‌‌پێدانی ئابووری. پاش گۆڕینی سیسته‌می سیاسی له سالی 2003 خه‌رجییه‌كانی سه‌ربازی به شێوه‌یه‌كی به‌رده‌وام ئاڕاسته‌یه‌كی به‌رز به خۆیانه‌وه بینی كه ئه‌مه‌ش هۆیه‌كه‌ی ده‌گه‌رێته‌وه بۆ تێکچون و ئاڵۆزی باری ئه‌منی و سەرهەڵدانی تیرۆر لە عێراق. كه‌واته مه‌ترسی زیادبۆنی تیرۆر له ناوچه و ناوخۆدی عیراق به هوكار و پاڵنه‌ری سه‌ره‌كی داده‌نرێت بۆ زیادبوونی خه‌ڕجیه‌كانی سه‌ربازی له‌م وڵاته. و گرنگترین پێشنیاره‌كان ئه‌مانه‌ن: پێویسته خه‌ڕجییه‌كانی سه‌ربازی بۆ ئه‌نجامدانی چاڵاكی ئابووری شارستانی ئاڕاسته بكرێن به شێوه‌یه‌ك كه زۆرترین به‌رهه‌می هه‌بێت. و ئه‌مه‌ش له رێگای دامه‌زراندنی پیشه‌سازی سه‌ربازی، وبه‌كارهێنانی ته‌كنۆڵوجیای پێشكه‌وتوو بۆ پێكه‌وه به‌ستنی كه‌رتی سه‌ربازی به كه‌ڕتی شارستانی، و كاركردن بۆ به‌كارهێنانی داهاته نه‌وتییه‌كان بۆ باشتركردنی ئابووری وبه‌ره‌و پێشبردنی ته‌كنۆڵوجیا و فره چه‌شنه‌كردنی ئابووری له جیاتی ئاڕاسته‌كردنیان بۆ مه‌به‌ستی پڕچه‌ككردن، كه ئه‌مه‌ش ده‌بیته هۆی زیادبوونی خه‌ڕجییه‌كانی سه‌ربازی.
Source: Halabja University Journal
DOI: 10.32410/huj-10491
Authors: فرست محمد عبدالله, محمد سلمان محمد
Institution: Salahaddin University-Erbil
Language: Arabic
Subfield: Economics and Econometrics
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W4391327182