Brown Üniversitesi Kütüphanesi’nde Bulunan Erken Dönem Mushaflar (7. ve 8. Yüzyıllar)
Year: 2024
Type: article
Abstract: Kur’ân-ı Kerim’in yazılmasına Kur’ân’ın nüzulüyle birlikte başlandığı bilinmektedir. Kur’ân ayetleri İslam’ın ilk yıllarında noktalama işaretlerine gerek duyulmadan yazılmaktaydı. Hz. Osman (ö. 35/656) tarafından çoğaltılan Mushaflar harekesi ve noktası olmaması Kur’ân’ın farklı kıraat vecihlerine göre okunabilmesi içindi. Müslümanlığın farklı coğrafyalara yayılması neticesinde muhtelif milletlerin İslâm’a girmesiyle birlikte Kur’ân’ın okunuşunda zorluklar meydana geldi. Bu sebeple Ebu’l-Esved-Düeli (ö.69/688) tarafından harekeleme işaretleri konularak insanların Kur’ân’ı sağlıklı ve daha kolay okuması sağlandı. Harekelemeden sonra ise Yahya b. Ya’mer (ö.129/746) tarafından noktalama faaliyeti gerçekleşti. Daha sonra bu uygulama Halil b. Ahmed (ö.175/791) tarafından yapılan eklemelerle son bulmuştur. Batılı araştırmacılar, ilk dönemlerde kaleme alınan Mushaflara ilgi göstermiş, bu Mushaflar üzerinden Kur’ân’ın tahrif edildiğini ortaya çıkarmak istemiştir. Batı dünyasının ilgi odağı olan birçok Kur’ân el yazması bugün bazı müze ve kütüphanelerde bulunmaktadır. Brown Üniversitesi Kütüphanesi de bunlardan biridir. Farklı bölgelerden bulunup alınarak elde edilen Kur’ân el yazmaları koleksiyonu Kur’ân ve kıraat tarihi açısından çok kıymetlidir. Bu Kur’ânlara yazıldıkları dönemlerden itibaren tezyinat açısından eklemeler yapılmıştır. Bu makalede Kütüphane’de muhafaza edilen ve 7. ve 8. yüzyıla ait olduğu ifade edilen el yazması Mushaflar incelenmiş, bu çerçevede 76 adet erken dönem Mushaf bulunduğu tespit edilmiştir. Minassian Kur’ân El Yazmaları Koleksiyonu içerisinde yer alan bu Mushafların, temel özellikleri tetkik edilip araştırmacılara katkısı olacağı düşünülen bilgiler zikredilmiştir. Bu bağlamda makalede, Mushafların ait olduğu yıl, cildi, tezyini, boyutları, yazı renkleri, durak işaretleri, varak ve satır sayısı, imla özellikleri gibi bilgilere detaylı bir şekilde yer verilmiştir. Çalışmada erken dönem Mushaf bakiyesine dair Batı özelindeki mevcut durumu ortaya koyabilmek, bu vesileyle ilgili araştırmalara zemin teşkil edebilmek hedeflenmektedir.
Authors: Muhammet Emin Bakacak, Fatih Cankurt
Institution: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
Language: Turkish
Subfield: Education
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W4402145298