Structural forms of denominative verbs and deverbalization tendencies in the southern sub-dialects
Year: 2024
Type: article
Abstract: ნასახელარი ზმნები და ნაზმნარი სახელები ენის ლექსიკური ფონდის გამდიდრების ერთ-ერთი საშუალებაა. მისგან ახალ ზმნათა წარმოება კი კიდევ უფრო საინტერესოა ხელახალი სიტყვაწარმოების თვალსაზრისით. საკითხი საინტერესო და აქტუალურია (განსაკუთრებით სამხრულ კილოებში) უცხოურ ფუძეთაგან ნაწარმოები ნასახელარი ზმნების შემთხვევაში. პუბლიკაციის მიზანია, ნაზმნარ სახელთაგან ნაწარმოებ დენომინატივთა შესწავლა სამხრული კილოების: აჭარულის (შიდა დიალექტი) და შავშურის, კლარჯულის, ტაოურის (გარე დიალექტები) მიხედვით; ქართულ და უცხოურ (აღმოსავლურ) ნაზმნარ სახელთაგან ნაწარმოები ზმნების გაანალიზება. სამხრულ კილოებში ნასახელარი ზმნის ფუძეთა უმეტესობა საწყისია: გვადუნი, ბლაყუნი, ლარწუკი... ფერხულობს, ებადუნება, ეგვადუნება, ებლაყუნება, ელარწუკება და ა. შ.; ზოგი მათგანი ფუძეგაორკეცებულია: ცუნცრუკებს, პუკპუკებს, წიკწიკებს. მასდარისგან ნაწარმოები ფორმა ცოტაა: ჯინქვავს, აფეშვებს. საინტერესოა ტაოურში დადასტურებული ხვარათობა, ფართობა... აქ დიალექტიზმები ჭარბობს არქაიზმებს. საკმაოდ პროდუქტიულია ახალ ზმნათა უცხოური ნაზმნარი სახელებისგან წარმოება, განსაკუთრებით ბევრია საწყისთაგან ნაწარმოები ნასახელარი ზმნა: ტაღლუჯობა, ქიბრობა, ყაშმერობა, ყაჯირობა, ფიშმანობა, ზახმეთობა, მერაყობა, ყეჰრობა, ხიზმეთობა, ყავღობა, ჩინგნობა, ჰევესობა, დადინგლება, დასუნნათება, დაბარიშება, წაყათმიშება, გათერბიელება. კვლევის პერსპექტივაა სამხრული დიალექტური მასალების გამოწვლილვით შესწავლა და შედარება ქართული ენის სხვა კილოებთან; ასევე ნასახელარ ზმნათა სტრუქტურული ყალიბების აღწერა და გაანალიზება.
Author: Nato Beridze
Language: English
Subfield: Language and Linguistics
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: bronze
OpenAlex ID: W4402768502