Kutuplaşma Hi̇potezi̇ Çerçevesi̇nde Nafta Entegrasyonunun Değerlendi̇ri̇lmesi̇: Panel Veri̇ Anali̇zi̇
Year: 2024
Type: article
Abstract: Kutuplaşma hipotezi, farklı gelişmişlik düzeyindeki ülkelerin oluşturduğu ekonomik entegrasyonların, üye ülkelerdeki gelişmişlik farklarını arttıracağını ileri sürer. Hipotezin temel varsayımı entegrasyondan sonra kümülatif nedensellik mekanizmaları ile faktör hareketliliğinin çevreden merkeze doğru olacağıdır. Diğer yandan faktör hareketliliğinin merkezden çevreye doğru olacağını ileri süren görüşler de bulunmaktadır. Literatürde bu iki hipotezi sınayan çalışmalar çoğunlukla Avrupa Birliği üyesi ülkeleri konu almaktadır. Bu çalışmada kutuplaşma teorisi, Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA-North American Free Trade Agreement) özelinde incelenmiş, söz konusu entegrasyonun kurulmasıyla üye ülkeler arasındaki gelişmişlik farkı açığının artıp artmadığı istatistiksel yöntemler ile test edilmiştir. Çalışmada, 1991-2019 yıllarını ve 3 ülkeyi kapsayan kutuplaşma düzeyi, dışa açıklık, üyeler arasındaki ticaret hacmi ve yabancı sermaye yatırımları değişkenlerine ait veri seti panel veri analizine tabi tutulmuştur. Kutuplaşma düzeyi, her bir ülke için tüm GSYH’lerin ortalamasından ilgili ülkenin GSYH’sinin farkının karesi alınarak hesaplanmıştır. Analiz sonucunda dışa açıklık ve yabancı sermaye yatırımlarının ülkeler arasındaki kutuplaşmayı azalttığı ancak üyelerin kendi aralarında gerçekleştirdikleri ticaretin kutuplaşmayı artırdığı tespit edilmiştir. Analiz sonuçlarından yola çıkarak gelişmekte olan ülkelere yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Authors: Aykut Şarkgüneşi, İrem Binici Ertan
Institution: Zonguldak Bülent Ecevit University
Language: Turkish
Topic: Global trade and economics
Domain: Social Sciences
Open Access status: bronze
OpenAlex ID: W4403550510