The clergy of the Gorzow (Gorzów) Church repressed under the penal-administrative procedure. A historical analysis on the example of the Statement of Office “C” of the Ministry of the Interior from the years 1945–1963. Outline of the issues
Year: 2024
Type: article
Abstract: Po II wojnie światowej komunistyczny aparat bezpieczeństwa szantażował, prześladował i mordował księży stawiających opór wobec ekipy rządowej. W każdym procesie politycznym przeciw obywatelom Polski na ławie oskarżonych zasiadał jakiś ksiądz lub inny duchowny. Oprócz zarzutów podżegania do wojny modne były oskarżenia o deprawacje moralne młodzieży i dzieci, o defraudację, o próby obalenia ustroju, o szpiegostwo na rzecz obcego wywiadu itp. W zasobie Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie przechowywany jest zbiór dokumentów liczący 37 kart maszynopisu o tytule: Zestawienie faktów i przejawów wrogiej działalności dokonanych przez osoby duchowne Kościoła rzymsko-katolickiego na terenie diecezji gorzowskiej w okresie lat 1945–1963. Strona tytułowa zbioru wskazuje, że został on wytworzony w Biurze „C” Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z zachowaniem klauzury „tajne”. Został on odtajniony decyzją Szefa Urzędu Ochrony Państwa z dnia 5 października 1999 roku i przekazany do zasobu Oddziału IPN w Warszawie, z chwilą powstania tej instytucji, gdzie nadano mu sygnaturę: IPN BU 0397/468, t. 4. Na potrzeby kwerendy archiwalnej prowadzonej w siedzibie Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów Oddziału IPN w Szczecinie w ramach realizowanego projektu badawczego zostały wykonane 25 czerwca 2009 roku kopie tych dokumentów i trafiły w posiadanie autora. Na podstawie tego zbioru archiwalnego została dokonana analiza historyczna wg charakteru przestępstw dotyczących wrogiej działalności kleru Kościoła Rzymskokatolickiego w ujęciu terminologii prawnej i propagandowej z okresu PRL. Były to klasyfikacje przestępstw: działalność związana z podziemiem, szpiegostwo, nielegalne posiadanie broni, wroga propaganda (m.in.: przeciwko patriotom i organizacjom politycznym, przeciwko zasadom ustrojowym PRL, przeciwko polityce państwo wobec Kościoła i inne) oraz wystąpienia przeciwko ustawodawstwu PRL (tj. dekret o wolności sumienia i wyznania, ustawa o zgromadzeniach, ustawa o dopuszczalności przerywania ciąży, świeckość szkoły, przepisy i zarządzenia finansowe, przepisy o budownictwie, kolportaż bez debitu i inne). Wg zawartych tam danych ogółem wrogo wystąpiło przeciwko władzy 162 księży, odnotowanych faktów wrogich wystąpień duchowieństwa 215.
Source: Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Author: Dariusz Śmierzchalski-Wachocz
Institution: University of Szczecin
Language: Polish
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W4405547205
