Joanna Kamień, Prawo i literatura jako kierunek filozoficznoprawny, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Wolters Kluwer, 2024
Year: 2025
Type: article
Abstract: Książka, którą dała nam Joanna Kamień, była niezwykle potrzebna.Raczkujące w naszym kraju prace spod znaku prawa i literatury wymagały stworzenia przystępnego opracowania, które stanowić by mogło swoiste kompendium oraz wprowadzenie do tej wciąż nowej i mało znanej dziedziny badań.Do tej pory takie zadanie spełniały rozproszone teksty Jarosława Kuisza (zob.np.Kuisz, 2015), który przybliżał historię, przedstawicieli, założenia i różne podejścia składające sie na ruch law and literature.Teraz wreszcie mamy te wszystkie kwestie zebrane w jednym miejscu, a do tego syntetycznie i zgrabnie przedstawione.Można sobie życzyć, by pozycja opublikowana przez Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego i Wolters Kluwer stała się ważnym krokiem w rozpowszechnieniu pośród naszego prawoznawstwa wiedzy na temat ruchu prawo i literatura (Law and literature movement) i badań prowadzonych w tym nurcie.To jednak, że książka Joanny Kamień była potrzebna, nie znaczy, że jest pozbawiona wad i miejsc dyskusyjnych.Zwłaszcza że poza przybliżeniem tego, czym jest prawo i literatura, zamierzenia autorki poszły dalej.Praca Joanny Kamień składa się z dwóch części.Pierwsza, dotycząca samego nurtu (czy też kierunku -oba określenia stosuje się wymiennie) prawo i literatura, podzielona została na cztery rozdziały, druga zaś -składająca się z dwóch rozdziałów -stanowi analizę siedmiu utworów literackich według przyjętego klucza.Do tego otrzymujemy jeszcze wstęp i podsumowanie, appendix dotyczący pisarzy prawników (czy raczej pisarzy, którzy w młodości studiowali prawo), obszerną bibliografię oraz angielskie streszczenie.W części pierwszej autorka przedstawia najpierw skondensowaną historię rozwoju kierunku law and literature, a następnie prezentuje jego założenia.Uwypukla tu szereg praktycznych wartości, które może przynieść literatura prawnikom (i przyszłym prawnikom).Wreszcie przechodzi do opisu różnych sposobów (perspektyw) uprawiania badań z tego nurtu, koncentrując się na trzech możliwościach: prawie w literaturze, prawie jako literaturze i literaturze w prawie.Zwłaszcza ten ostatni jest wart podkreślenia, gdyż literackie nawiązania w orzecznictwie czy mowach sądowych to w naszych warunkach rzecz rzadko spotykana.To wszystko uważam za niezwykle pożyteczne, gdyż autorka dała syntetyczny i spójny wykład tego, czym jest oraz czym może być kierunek badań prawo i literatura.W tym zakresie książka jest zarówno świetnym przewodnikiem dla zainteresowanych podjęciem podobnych badań, jak i zbiorem niezbędnych wiadomości dla przedstawicieli całego szeroko rozumianego prawoznawstwa, gdyż wielu z nich (co wiem już z własnych doświadczeń) nie jest wciąż świadoma istnienia takiego obszaru badań.Szanse na sięgnięcie przez nich po prace podstawowe, jak choćby obszerną biblię ruchu law and literature, czyli publikację Richarda Posnera (2009), są z różnych względów niewielkie.Książka Joanny Kamień jest więc dla polskiego czytelnika na swój sposób bezcenna.Właściwie do tego momentu niewiele można książce Joanny Kamień zarzucić.Natomiast już ostatni rozdział części pierwszej (będący de facto wprowadzeniem do części drugiej) może budzić kontrowersje.Tu bowiem autorka postanowiła zdefiniować prawo i literaturę jako część estetyki prawa, która z kolei ma być częścią filozofii prawa.I tu właśnie rodzą się moje wątpliwości.Autorka twardo stawia i powtarza tezę (zawartą już w tytule), że prawo i literatura to element filozofii prawa (s.15, 27, 36-37, 45-46).W tym miejscu niektórzy spośród zajmujących się prawem i literaturą mogą poczuć się jak Grzegorz Dyndała, dowiadując się o tym, że zajmują się filozofią prawa.
Author: Piotr Pilarczyk
Institution: Adam Mickiewicz University in Poznań
Language: Polish
Topic: Law in Society and Culture
Subfield: Law
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W4409964034