Ideal state and just head of state in the works of the famous Azerbaijani poet Nizami Gancevi
Year: 2025
Type: article
Abstract: Nizami Gencevi 1141 yılında Azerbaycan"ın kadim şehirlerinden Gence"de doğmuş, ortaya koyduğu şiirlerle bu şehirde yaşamış ve yine bu şehirde 1209"da vefat etmiştir.Şair ve mütefekkir Nizami"nin asıl adı İl"yasdır.O'nun ilme, sanata olan güçlü ilgisi neticesinde muhtelif ilim sahalarında (felsefe, astronomi, tıp, geometri...) dünya medeniyeti esasen Yunan, Arap, Fars aynı zamanda Kafkas halklarının tarihi ile de uğraşmıştır.Öncelikle belirtmek gerekir ki, şair ve filozof Nizami Fars kökenli değildir.Nizami"nin şiirlerini Farsça yazdığı için "İranlı bir şair" olarak kabul edilmesi çok yanlıştır.Azerbaycanlı yazar ve devlet adamı (Azerbaycan"ın ilk cumhurbaşkanı) Mehmet Emin Resulzade"nin yazdığı Nizami Gencevi ile ilgili kitapta 6 ve benzeri kaynaklarda, Nizami"nin kesinlikle Türk ve Azerbaycanlı şair olduğunu şüphe götürmez bir gerçektir.Türkiye"de bazı Türk Edebiyat Tarihi yazarları Nizami"yi "İranlı" gibi göstermeleri büyük bir hatadır.Nizami"yi İran şairi gösterenlerin dayandıkları hiçbir mesnet yoktur.İranlı Firdevsi"ye karşılık Nizami, kaynağı İslamiyet olan insan ve adalet sevgisine açık, müsamahakâr bir dünya görüşünü edebiyata getirdi.Nizami; insanın cemiyete yönelmesi ve böylece cemiyetin yanlış yönlerini tenkit ederek, idealize ettiği bir dünyayı ve tipleri canlandırabildi.İnsana psikolojik bir varlık, ictimai bir varlık olarak bakabildi ve böyle değerlendirdi.Nizami Gencevi"den Beşlik "Tasarladım ben evvelce MAHZEN"i Tutmadı gevşeklik bu işte beni.Bu suretle yağlı, tatlı topladım, HÜSREV-ŞİRİN destanına başladım.Bundan sonra, bir başka perde açtım, LEYLA-MECNUN sevdasına ulaştım.Bu kısseyi bitirmiş oldum; hemen YEDİ GÜZEL sarayına çektim yügen Şimdi şiirin ben girdim meydanına, Davul vurdum İSKENDER"İN NAMINA."7 Adalet üzerine kurulmuş devleti idealize eden Nizami,
Author: Süleyman Dogan
Institution: Directorate of Religious Affairs
Language: English
Subfield: Literature and Literary Theory
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: bronze
OpenAlex ID: W4411816296