Refi̇k Hali̇t Karay’in Ki̇rpi̇ni̇n Dedi̇kleri̇ Adli Eseri̇ni̇n Mi̇zah Teori̇leri̇ Açisindan İncelenmesi̇
Year: 2025
Type: article
Abstract: İnsanoğlu, duygularını gizleyebilme yeteneğine sahip olsa da, çoğunlukla duygularının davranışlarına yansımasını engelleyemez. Korkarsa kaçar, üzülürse ağlar ve mutlu olunca güler. İnsanların nelerden korktuğu, nelere üzüldüğü konusunda çok fazla tereddüt olmamasına rağmen neden güldüğüne dair belirgin bir cevap bulunamamıştır. Bu nedenle bu konu birçok filozofun dikkatini çekmiş ve filozoflar, araştırmacılar insanların neden güldüklerini anlamaya çalışmışlardır. Bu konuya dair ilk teori, gülmenin bir tür zafer kazanma duygusuyla ilgisi olduğuna dair ortaya atılan “üstünlük teorisi”dir. Bu teoriye göre, insanlar kendilerinden aşağı durumda olan biriyle ve onun yaşadığı şeylerle kendi durumlarını kıyaslayarak bir tür büyüklük hissi yaşamakta ve bu durum hoşlarına gittiği için gülmektedir. İkinci teorinin adı, “uyumsuzluk teorisi”dir. Bu teoriye göre ise, insanlar, alışageldikleri düzenin dışındaki herhangi bir uyaranla karşılaştıklarında bu uyumsuz uyaran, onların ilgisini çekmekte, mutlu etmekte ve böylece gülmelerini sağlamaktadır. Üçüncü teori ise, herhangi bir sebeple baskı altında olan insanların bu baskı ortadan kalktığında rahatlamaları, mutlu olmaları ve bu nedenle güldüklerini iddia eden “rahatlama teorisi”dir. Çalışmada bu teoriler ışığında Refik Halit Karay’ın Kirpi’nin Dedikleri adlı eseri incelenmiş ve bu teorilere dair örnekler aracılığıyla Karay’ın mizahçılığı anlaşılmaya çalışılmıştır.
Author: Tahsin Yaprak
Institution: Adıyaman University
Language: Turkish
Subfield: Social Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W4414068284