Rewolucja francuska a wolność widowisk: Od pełnej liberalizacji do ścisłej kontroli (1789-1793)
Year: 2025
Type: article
Abstract: Ani upadek Bastylii, ani nawet zapisy uchwalonej kilka tygodni później Deklaracji praw człowieka i obywatela nie przyniosły pełnej liberalizacji instytucji teatralnych we Francji. Sceny królewskie strzegły swoich przywilejów i monopoli, które teatrom prywatnym uniemożliwiały swobodę działania i rozwój, a równocześnie same niechętnie angażowały się w dzieło moralnej regeneracji narodu. Pod wpływem nacisków opinii publicznej Zgromadzenie Narodowe w styczniu 1791 uchwaliło dekret o wolności widowisk, na mocy którego każdy obywatel mógł założyć teatr i wystawiać, co zechce, w tym sztuki nieżyjących klasyków, ulubieńców publiczności. Od tej pory to widzowie, a nie cenzorzy kontrolowani przez władcę czy uprzywilejowane trupy aktorskie, mieli decydować o repertuarze. Jednak w coraz bardziej radykalizujących się okolicznościach politycznych, w obliczu nadciągającej wojny i zamieszek ogarniających kolejne departamenty rewolucyjna racja stanu wymagała przywrócenia kontroli nad instytucjami teatralnymi, które przerodziły się w arenę walki zwolenników i przeciwników rewolucyjnych przemian. Istnienie młodej Republiki zależało od stopnia identyfikacji obywateli z jej wartościami, których jednym z najważniejszych nośników stała się scena. Artykuł pozwala prześledzić wybrane elementy tego procesu, wpisując go zarazem w kontekst historyczny, społeczny i polityczny.
Source: Pamiętnik Teatralny
DOI: 10.36744/pt.2489
Author: Tomasz Wysłobocki
Institution: University of Wrocław
Language: Polish
Subfield: History
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W4414428561