Tasavvufî Tecrübede Empati Anlayışı ve Carl Rogers’ın Terapötik Empati Modeli: Mevlânâ, Şems-i Tebrizî ve Yunus Emre Örneği
Year: 2025
Type: article
Abstract: Bu çalışma, Carl Rogers’ın birey merkezli terapötik empati modeli ile Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Şems-i Tebrizî ve Yunus Emre'nin eserlerinde temsil edilen tasavvufî "halden anlama" anlayışını fenomenolojik bir yaklaşımla karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırmanın amacı, modern psikolojide yapılandırılan empati kavramı ile tasavvufî tecrübede sezgi, ilahi aşk ve manevi sorumluluk ekseninde şekillenen empatik bilincin benzerlik ve farklılıklarını analiz etmektir. Çalışmada nitel araştırma deseni benimsenmiş, veri toplama aracı olarak doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Mevlânâ’nın Mesnevîsi, Yunus Emre’nin Divanı ve Risaletü’n-Nushiyyesi ile Şems-i Tebrizî’nin Makalâtı temel veri kaynaklarını oluşturmuştur. Veriler tematik analiz, kavramsal çözümleme ve anlatı analizi teknikleriyle değerlendirilmiş; empati süreçleri bilişsel, duygusal ve sezgisel boyutlarda kodlanarak Rogers’ın modeline göre karşılaştırılmıştır. Bulgular, hem Rogers’ın empati modelinin hem de tasavvufî empati anlayışının bireyin içsel dönüşümünde, öz-farkındalık ve sahici ilişkiler geliştirmesinde merkezi bir rol oynadığını göstermektedir. Ancak Rogers empatiyi psikolojik iyileşme ve öz-gerçekleştirme aracı olarak tanımlarken, tasavvufî yaklaşım, empatiyi aşkın bir varoluş bilincine ulaşmanın zorunlu aşaması olarak konumlandırmaktadır. Ayrıca tasavvufî empati anlayışının, mindfulness temelli terapiler, şefkat odaklı psikoterapi ve varoluşçu terapiler gibi modern yaklaşımlarla bütünleştirilebileceği tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışma, psikoloji ve tasavvuf arasında empati kavramı üzerinden disiplinler arası yeni bir düşünsel köprü kurmayı hedeflemekte ve hem bireysel hem de kolektif ruhsal gelişim süreçlerine dair özgün bir katkı sunmaktadır.
Author: Abdullah Türkmen
Institution: Baku State University
Language: English
Subfield: Religious studies
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: bronze
OpenAlex ID: W4415017616
FWCI:
Cites:
Cited by:
Related to: