Year: 2025
Type: article
Abstract: Hoe maatschappelijk bewust zijn Nederlandse ondernemingen?Zij spelen een cruciale rol in de economie, maar nemen zij ook verantwoordelijkheid voor de samenleving?Onder het oude credo "Greed is good" en de Milton Friedman-doctrine was die vraag irrelevant: winstmaximalisatie was het enige doel.Maar onder het nieuwe credo "Doing good by doing well", en door toenemende druk van politiek, samenleving en regelgeving is deze vraag urgenter dan ooit (Claassen and Cools 2021).Sommige critici signaleren een afbrokkeling van maatschappelijke betrokkenheid door eenzijdige aandeelhoudersfocus, buitensporige beloningen, belastingontwijking of lobby's tegen milieuregels.Anderen benadrukken juist het sterke Rijnlandse model waarin bedrijven waarde creeren voor álle stakeholders.Feit is dat de balans tussen winstgerichtheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid onder een vergrootglas ligt -van klimaat en energie tot AI-transities en sociale ongelijkheid. Praktijken van purpose-gedreven ondernemingenOnder purpose-gedreven ondernemingen verstaan we ondernemingen met een concreet doel dat verder gaat dan winstmaximalisatie (Henderson 2020) en beschrijft hoe zij bijdragen aan oplossingen voor problemen van mens en planeet (Mayer 2021).De purpose is niet secundair, maar gericht op de kernactiviteiten van de onderneming (Gartenberg et al. 2019).Hiermee onderscheiden purpose-gedreven ondernemingen zich van ondernemingen die hoofdzakelijk gericht zijn op economische waarde, maar in de periferie investeren in maatschappelijk verantwoord ondernemen of duurzaamheid.Uit grootschalig surveyonderzoek blijkt dat 66% van Nederlandse bedrijven vooral economisch gericht is en beperkt maatschappelijk handelt (Volberda et al. 2022).Purpose-gedreven bedrijven onderscheiden zich door transformationeel leiderschap, innovatieve organisatievormen, een waardengedreven cultuur, stakeholderintegratie en betere prestaties.Op grond van tien aanvullende casestudies (ABN AMRO, Havenbedrijf Rotterdam, Heineken, KLM, NXP Semiconductors, Philips, Protix, PwC, Randstad en Shell) -waarbij naast deskresearch interviews zijn gehouden met bestuursleden, commissarissen en verschillende interne (OR, Young Group) en externe stakeholders (NGO's, vakbonden) -zijn in dit onderzoek vijf formele purpose-gedreven praktijken geïdentificeerd (zie ook Figuur 1).Purpose-gedreven ondernemingen:
Author: Henk Volberda
Institution: University of Amsterdam
Language: English
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W4417120246