Year: 2021
Type: article
Study design: Systematic Review
Abstract: SamenvattingOnderzoek naar hoe lerarenopleiders omgaan met diversiteit is eerder schaars.Het gebrek aan een gemeenschappelijke taal bemoeilijkt het uitbouwen van een consistente onderzoeksbasis rond dit topic, evenals de gerichte professionalisering van lerarenopleiders.Om hieraan tegemoet te komen werd een systematische literatuurstudie opgezet die antwoord biedt op de onderzoeksvraag: Welke praktijken kunnen -op basis van de literatuur -onderscheiden worden wat betreft lerarenopleiders en het omgaan met diversiteit?De resultaten van de literatuurstudie worden gepresenteerd in de vorm van een conceptueel raamwerk, dat uiteenlopende invullingen van hoe lerarenopleiders omgaan met diversiteit samenbrengt.Het raamwerk onderscheidt vijf clusters van praktijken: (1) inclusieve leeromgevingen creëren, (2) denkkaders van student-leraren uitdagen, (3) expliciet modelleren, (4) eigen denkkaders uitdagen, en (5) maatschappelijke diversiteitssensitiviteit verhogen.Op basis van de literatuur wordt elke praktijk theoretisch onderbouwd en geconcretiseerd met voorbeelden.Het raamwerk is niet bedoeld als blauwdruk die voorschrijft wat lerarenopleiders moeten doen wat betreft het omgaan met diversiteit.Dit zou immers onrecht doen aan de professionaliteit van de individuele lerarenopleider en diens specifieke context.Het raamwerk dient veeleer als een eerste aanzet tot de ontwikkeling van een gemeenschappelijke taal voor de praktijken die eigen zijn aan lerarenopleiders in het omgaan met diversiteit.Zo kunnen individuele lerarenopleiders en onderzoekers, net over hun lokale contexten heen, op een meer eenduidige en op evidentie gebaseerde manier met elkaar in dialoog gaan over wat omgaan met diversiteit omvat.Deze studie levert bijgevolg een belangrijke conceptuele bijdrage aan zowel de onderwijspraktijk als het onderwijsonderzoek. InleidingTerwijl er heel wat geschreven is over hoe leraren omgaan met diversiteit (Mitchell, 2014), is het onderzoek naar hoe lerarenopleiders deze actuele uitdaging aangaan eerder schaars (Vanderlinde et al., 2021).Dit is enigszins vreemd, aangezien lerarenopleiders cruciaal zijn bij de voorbereiding van student-leraren op het lesgeven in een diverse samenleving (Vranjesevic, 2014).Lerarenopleiders vervullen immers een rolmodelfunctie, waarbij van hen verwacht wordt competent te zijn om datgene te doen wat ze van hun student-leraren verwachten (European Commission, 2013).Daarenboven wordt het lesgeven van lerarenopleiders als second order teaching beschouwd: niet enkel wat een lerarenopleider onderwijst, maar eveneens de manier waarop lesgegeven wordt, draagt bij aan het opleiden van student-leraren (Murray & Male, 2005; Russell, 1997).Tot slot zetten lerarenopleiders ook buiten het lesgeven praktijken op, zoals het voeren van onderzoek of het ontwerpen van beleid en curricula (Lunenberg et al., 2013), die invulling kunnen geven aan hoe zij omgaan met diversiteit.Bijgevolg is het de som van al deze praktijken die bepalen hoe een lerarenopleider in realiteit vormgeeft aan 'omgaan met diversiteit' en aan gerelateerde begrippen zoals inclusie, kansengelijkheid en sociale rechtvaardigheid. Concept 'omgaan met diversiteit'Diversiteit wordt in deze studie breed ingevuld: de verscheidenheid die tussen individuen en groepen bestaat op basis van eender welk kenmerk waarin verschil mogelijk is (Banks et al., 2007; Van Avermaet & Sierens, 2010; Van Vuuren et al., 2012).Door een definitie van diversiteit te kiezen die niet enkel inzoomt op verschillen in een specifiek diversiteitskenmerk, bijvoorbeeld etniciteit (Gay, 2018), doen we recht aan de complexiteit van menselijke identiteiten (Fotopoulou, 2012).Daarnaast kunnen verschillende theoretische perspectieven gerelateerd worden aan het concept 'omgaan met diversiteit' (Guðjónsdóttir & Óskarsdóttir, 2020).Het samenbrengen van de voornaamste perspectieven leert ons dat deze perspectieven eerder aanvullend dan tegenstrijdig zijn.We kozen bijgevolg voor een brede conceptualisering van omgaan met diversiteit waarin deze perspectieven geïntegreerd zijn:In de context van het onderwijs verwijst omgaan met diversiteit enerzijds naar het rekening houden met verschillen tussen mensen (zie bijv.Banks et al., 2007; Van Avermaet & Sierens, 2021), anderzijds naar acties die gericht zijn op het reduceren van sociale ongelijkheid (zie bijv.Cochran-Smith et al., 2016; McDonald, 2005).Het eerste aspect -rekening houden met verschillen -impliceert een positieve, waarderende kijk op diversiteit en wordt gelinkt aan pluralistische samenlevingsmodellen die internationaal nagestreefd worden (Opertti et al., 2014; Van Vuuren et al., 2012).Het hangt eveneens samen met de focus op inclusie en kansengelijkheid in internationaal onderwijsbeleid (Ainscow & Miles 2008; UNESCO, 2017).Inclusief onderwijs heeft doorheen de geschiedenis een steeds bredere invulling gekregen.Vandaag zien de Verenigde Naties inclusief onderwijs als een oproep om het gehele onderwijssysteem te veranderen zodat alle leerlingen, ongeacht hun achtergrond of specifieke onderwijsbehoeften, effectief onderwijs genieten, eerder dan
Language: Dutch
Subfield: Education
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7028929140
