Year: 2008
Type: dissertation
Abstract: Type 1 diabetes is een ziekte van onbekende oorsprong, gekenmerkt door selectieve destructie van insulineproducerende cellen door toedoen van T-cel gemedieerde autoimmuniteit. Bij het stellen van de klinische diagnose wordt levenslange insuline injectie onvermijdelijk. Deze dagelijkse insuline injecties vormen een zware sociale last voor de patiënt en de familie. Zelfs met intensieve insulinetherapie zijn sterk schommelende glucosewaarden immers bijna onvermijdelijk. Deze schommelingen vormen een risico op het ontwikkelen van chronische complicaties van diabetes. In de westerse wereld zijn deze complicaties (o.a. blindheid, nierfalen, diabetische voet en amputaties, CVA en myocard infarct) verantwoordelijk voor de meeste diabetes gerelateerde morbiditeit en mortaliteit. Nieuwe en experimentele therapieën hebben als doel om deze verwoestende complicaties te voorkomen of te vertragen. Eilandjestransplantatie is een experimentele behandeling die als doel heeft de secundaire complicaties te vertragen. Door implantatie van een metabool adequate hoeveelheid ß-cellen, met een insulinesecretie afgestemd op de metabole nood, wordt de glucose homeostase hersteld en zou op die wijze de incidentie van ernstige hypoglycemie en chronische complicatie kunnen afnemen.Eilandjestransplantatie is al lang voorgesteld als alternatief voor pancreas- transplantatie. Studies in proefdieren toonden aan dat de eilandjes kunnen ingeplant worden met behulp van een eenvoudige techniek met als resultaat langdurige correctie van de glucosecontrole. Bovendien kon in diermodellen aangetoond worden dat voorbehandeling van eilandjes de immunogeniciteit van het donor materiaal vermindert zodat succesvolle transplantatie mogelijk was zonder langdurig gebruik van immuunsuppressie. Gedurende jaren echter konden geen van deze resultaten herhaald worden in type 1 diabetes patiënten. De eerste vooruitgang werd geboekt toen men aantoonde dat humane eilandjes in staat waren om diabetes te corrigeren in patiënten die tevens een niertransplantatie ondergingen, hoewel het percentage succesvolle casussen op langere termijn beperkt bleef.Shapiro et al. toonde in een meer recente studie aan dat eilandjestransplantatie in niet-uremische patiënten succesvol was in 80% van de gevallen 1 jaar na transplantatie. Ook in België werd er een multi-centrisch project opgestart onder leiding van Prof. Pipeleers, waar verschillende universiteiten (KUL, UIA, VUB, ULB, RUG, ULG) samenwerken in een klinisch eilandjes transplantatieprogramma. Het hier voorgestelde onderzoek maakt deel uit van dat programma. Doel van het onderzoekHet belangrijkste opzet van dit werk was de overleving van ß-cell allogreffes in type 1 diabetes patiënten te verbeteren door het identificeren van de belangrijkste factoren die de overleving ervan bepalen. Ons eerste doel was na gaan of de overleving van en de metabole controle door ß-cell allogreffes kan verbeterd worden door gebruik van gestandaardiseerde en gecultiveerde ß-cell allogreffes. Dit laat toe om de celsamenstelling van de greffes te onderzoeken vóór de eigenlijke implantatie en zo greffes te implanteren met een gekend aantal ß-cellen en gekende zuiverheid. Ons tweede doel was om de functionele ß-cell massa van ß-cell allogreffes in non-uremische type 1 diabetes patiënten te meten, door gebruik te maken van een hyperglycemische clamp. Resultaten werden vergeleken met drie controlegroepen: type 1 diabetes patiënten die een gecombineerde pancreas-nier transplantatie ondergingen, patiënten zonder diabetes die een niertransplantatie ondergingen en gezonde vrijwilligers. Ons derde doel was na gaan of de overleving van ß-cell allogreffes kan verbeterd worden door gebruik te maken van een immuunsuppressief protocol zonder calcineurin inhibitor (tacrolimus). Hiervoor werd een pilootstudie opgezet waarin een immuunsuppressief protocol met ATG-sirolimus monotherapie werd vergeleken met een combinatietherapie van ATG-sirolimus en tacrolimus. Samenvatting van de resultatenEen eerste bevinding was dat de overleving van en de metabole controle door de ß-cell allogreffes beter voorspelbaar wordt door gebruik te maken van gecultiveerde ß-cell allogreffes met een gekende celsamenstelling en een gekend aantal ß-cellen. Het aantal ß-cellen in de allogreffe correleerde sterk met onze klinische eindpunten. We stelden vast dat minstens 2 x 106 ß-cellen per kilogram lichaamsgewicht nodig zijn om, 2 maanden na transplantatie, overleving van de greffe (= C-peptide > 0.5 ng/ml) en een verbetering van de glucosecontrole te bekomen. Wij toonden aan dat het bereiken van een stabiele glucosecontrole- uitgedrukt in een afname van de variatiecoëfficiënt van de ochtendglycemie- een onmiddellijk voordeel is voor de getransplanteerde patiënten. De stabielere glucosecontrole is bovendien geassocieerd aan een afname van het risico op ernstige hypoglycemie. Een tweede bevinding was dat de hyperglycemische clamp kan gebruikt worden om de functionele ß-cell massa na transplantatie te meten. Een opvallende bevinding was dat zowel type 1 diabetes patiënten die een ß-cell transplantatie ondergingen als ook de ontvangers van een gecombineerde pancreas-nier allogreffe, een gedaalde functionele ß-cell massa hebben op respectievelijk 1.5 en 3 jaar na de transplantatie. Wij toonden aan dat voor het meten van de functionele ß-cell massa de hyperglycemische clamp gevoeliger is dan de klassieke metabole eindpunten (ochtendglycemie en HbA1c) of glucosestimulatie of glucagonstimulatie alleen. Ten derde toonden we aan dat het gebruik van ATG-sirolimus monotherapie resulteerde in een lagere overlevingskans van de ß-cell allogreffe in vergelijking met ATG-sirolimus en tacrolimus. Bovendien was het gebruik van sirolimus geassocieerd aan het optreden van ernstige nevenwerkingen en een toename van voorafbestaande proteïnurie. Deze bevindingen beperken het gebruik van sirolimus in type 1 diabetes patiënten met beginnende diabetische nefropatie.
Source: Lirias (KU Leuven)
Author: Gillard, Pieter
Institution: KU Leuven
Language: Dutch
Subfield: Endocrinology, Diabetes and Metabolism
Field: Medicine
Domain: Health Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7053355637
