Work

Meedoen op afstand in een hybride klas: Interactie met leerlingen met een chronische aandoening

Year: 2023
Type: report
Abstract: Het gebruik van hybride virtueel onderwijs om leerlingen met een chronische somatische aandoening (hierna aangeduid als 'leerling-CA') op afstand met hun klas te verbinden, wordt in Nederland sinds 2006 ingezet door consulenten onderwijsondersteuning zieke leerlingen (COZL) van het netwerk Ziezon.De consulenten verzorgen de aanvraagprocedure en ondersteunen de implementatie van ICT-apparatuur op school en thuis bij de leerling-CA.Daarbij wordt vaak gebruikt gemaakt van KlasseContact, een systeem van KPN bestaande uit specifieke hardware (de KlasGenoot) voor gebruik in de klas en voor de leerling-CA voor gebruik op afstand.De gebruikers krijgen ondersteuning bij de installatie en tijdens het gebruik kunnen ze voor technische problemen een beroep doen op een helpdesk.Niet alle plaatsingen van KlasseContact zijn succesvol; consulenten geven aan dat er behoefte is aan kennis over de wijze waarop hybride virtueel onderwijs effectief kan worden ingezet, hoe de leerling-CA meer betrokken kan worden bij de klas en welke kennis en vaardigheden van docenten en leerlingen nodig zijn Deze vragen kwamen ook naar voren tijdens de recente COVID-19uitbraak waarbij veel scholen op sommige momenten genoodzaakt waren om hybride virtueel onderwijs aan te bieden, aangezien een deel van de leerlingen dan thuis onderwijs kreeg.Onderzoek naar hybride virtueel onderwijs is echter schaars.Recent onderzoek van het LUMC en het ICLON naar het toepassen van hybride virtueel onderwijs bij leerlingen-CA laat zien dat er weinig interactie is tussen leerling CA enerzijds, en de klas en de docent anderzijds (Klunder et al., 2022).Voor het onderhavige onderzoek is de reeds bestaande samenwerking van LUMC, ICLON en COZL uitgebreid met collega-onderzoekers met expertise op het gebied van sociale interactie in het onderwijs (NRO 405-18-632; Universiteit Utrecht) en het gebruik van digitale media (Universiteit Tilburg; tijdens dit project overgegaan naar Zuyd Hogeschool).Het consortium heeft in de uitwerking van de startaanvraag de rol van de docent verder verkend.Naast een literatuuronderzoek is er een veldonderzoek uitgevoerd.In dit veldonderzoek zijn 12 docenten geïnterviewd over het gebruik van hybride virtueel onderwijs voor leerlingen-CA.De resultaten van het veldonderzoek en een eerder ontwikkeld observatieschema zijn in juli 2020 voorgelegd aan enkele consulenten en docenten.De resultaten van deze gesprekken en de onderzoeken zijn in een aantal online bijeenkomsten besproken met alle consortiumleden.Dit heeft geleid tot de vaststelling dat de rol van de docent met betrekking tot het bevorderen van interactie en sociale betrokkenheid van leerlingen-CA nadere uitwerking behoeft.Dit is door het consortium gezamenlijk uitgewerkt in de aanvraag voor dit onderzoek.Het onderzoek is uitgevoerd in de periode 2021-2023, een periode die voor scholen en leerlingen grotendeels gekenmerkt werd door beperkende COVID-19 maatregelen. ProbleemverkenningHet doel van dit project was het verder optimaliseren van het onderwijs aan leerlingen met een chronische aandoening (leerling-CA) die hierdoor gedurende langere tijd geen of slechts gedeeltelijk onderwijs in de klas op school kunnen volgen.Ruim 25% van de jongeren tot 25 jaar in Nederland heeft een chronische aandoening (Hal et al., 2019).Twee derde van deze groep omvat jongeren met somatische aandoeningen, zoals astma, diabetes, reuma, kanker en taaislijmziekte.Deze aandoeningen kunnen grote gevolgen hebben voor de onderwijsontwikkeling van vaak nog leerplichtige, kinderen en jongeren.Deze leerlingen-CA zijn vaker absent en krijgen daardoor minder onderwijs (Weitzman, 1986).Daarnaast hebben zij een verhoogde kans op leerachterstand (Martinez & Erickan, 2009) , kan er sprake zijn van sociale isolatie en is er mede daardoor kans op verminderde leermotivatie (Hopkins et al., 2014).Uiteindelijk kan dit 1. 'cognitive presence', de mate waarin leerlingen betekenisvol kunnen leren; 2. 'teaching presence', de rol van de docent en de invloed die deze uitoefent; en 3. 'social presence', de mate waarin deelnemers met elkaar samenwerken en in hoeverre er sprake is van groepscohesie en een open communicatie tussen docent en leerlingen.In dit model is omschreven dat het de taak van de docent is om deze elementen op elkaar af te stemmen en ervoor te zorgen dat deze in de lessen worden ingebouwd en uitgebouwd.De relatie tussen docent en leerling is daarbij cruciaal.Dit komt ook naar voren in een ander .waaringeconcludeerd wordt dat de interactie om de relatie op te bouwen/onderhouden tussen docent en leerling niet alleen voor de leerling zelf van belang is, maar ook voor de medeleerlingen.De docent heeft een cruciale voorbeeldfunctie om de omgang tussen de leerling en klasgenoten te stimuleren (Hendrickx et al. 2016).Dit vraagt van docenten dat zij zich bewust zijn van hun eigen gedrag van het belang van hun gedrag.Bij hybride virtueel onderwijs met leerlingen-CA is dat nog nadrukkelijker het geval.De docent heeft dan een dubbele taak: de interactie in de klas , docent -klasgenoten en klasgenoten onderling, maar ook de interactie met de leerling-CA, docentleerling-CA en de relatie leerling-CA -klasgenoten dient verbeterd en/of onderhouden worden.Fragment 3:23 ¶ 67 in interview casus 2 -220713 -Vervolgens zijn alle fragmenten geordend naar binnen of buiten lestijd en zijn daaruit de fragmenten geselecteerd die betrekking hadden op interacties tussen de leerling-CA en respectievelijk de docent, de buddy en de klasgenoten. LesobservatiesVan elke bijgewoonde les zijn twee gelijktijdige video-opnamen gemaakt (één camera gericht op leerling-CA en één camera gericht op de docent).-Beide opnamen van eenzelfde les zijn steeds door twee onderzoekers samen bekeken en samengevat via een daarvoor ontwikkeld observatieschema (Bijlage III) per onderscheiden
Language: Dutch
Subfield: Education
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7058107764
Cites: 24
Cited by: 1
Related to: 10