Wetenschappelijke ondersteuning, analyse en evaluatie van de pilootprojecten gefinancierd door de FOD Volksgezondheid en de FOD Justitie, met het oog op praktijk- en beleidsaanbevelingen voor een adequatere penitentiaire gezondheidszorg
Year: 2025
Type: report
Abstract: CONTEXTUELE REALITEITOverbevolking en personeelstekorten vormen structurele uitdagingen in Belgische gevangenissen, met negatieve gevolgen voor de gezondheid van gedetineerden en de dagelijkse zorgverlening.Overbevolking leidt tot spanningen en verergert psychische problemen en geweld.Personeelstekorten bij zowel penitentiaire als medische diensten veroorzaken frustraties en een hoog personeelsverloop.De infrastructuur is vaak ontoereikend, zelfs in recent gebouwde inrichtingen, wat de zorgverlening bemoeilijkt en veiligheidsrisico's verhoogt. EVALUATIE VAN DE PILOOTPROJECTEN VOLGENS DE QUINTUPLE AIMWegens een gebrek aan meetbare gegevens kon geen kwantitatieve evaluatie van de impact van de pilootprojecten worden uitgevoerd.Kwalitatieve data, verzameld via de bevraging van diverse actoren, biedt echter inzicht in hun percepties van de projecten.Het is essentieel om bij de interpretatie van de onderzoeksresultaten rekening te houden met mogelijke vertekeningen, zoals sociale wenselijkheid en selectiebias.Om de objectiviteit van toekomstige evaluaties te verbeteren is de systematische verzameling van kwantitatieve gegevens noodzakelijk naarmate de projecten zich verder ontwikkelen. FACTOREN DIE BIJDRAGEN AAN EEN GEÏNTEGREERDE GEZONDHEIDSZORG A. CONTINUÏTEIT VAN ZORGDe pilootprojecten introduceerden verschillende initiatieven ter verbetering van de continuïteit van zorg, maar de studie bracht uitdagingen aan het licht bij de overgang tussen zorg voor, tijdens en na detentie.Het gebrek aan medische gegevensuitwisseling belemmert optimale opvolging.Behandelprotocollen, onder andere voor medicatie en substitutietherapie, zijn niet uniform.Binnen de gevangenis leiden plotse transfers tot verstoringen in de zorg en langere wachttijden voor psychologische consultaties.Na vrijlating wordt toegang tot zorg bemoeilijkt door onverwachte vrijlatingen, administratieve hindernissen en uitsluiting van bepaalde medische voorzieningen. B. SAMENWERKINGEen betere samenwerking tussen de verschillende actoren binnen het penitentiaire en gezondheidszorgsysteem is essentieel om geïntegreerde zorg te bewerkstelligen.De betrokkenheid van federale, gewestelijke en lokale overheden moet worden versterkt om verwarring te vermijden en een efficiënte besluitvorming te garanderen.Binnen de gevangenissen bemoeilijken uiteenlopende visies tussen gezondheidszorgprofessionals en justitiële actoren de samenwerking.Bovendien bemoeilijken personeels-en tijdstekort het bewerkstelligen van een efficiënte zorgverlening.Het beroepsgeheim, cruciaal voor het vertrouwen tussen gedetineerden en zorgverleners, roept spanningen op met betrekking tot het delen van noodzakelijke informatie over de opvolging van patiënten.Een aantal initiatieven zijn genomen om de samenwerking op vlak van een geïntegreerde zorgverlening te verbeteren, in het bijzonder met het oog op een optimalisatie van toeleiding en het versterken van de dialoog tussen gezondheidsdiensten in de gevangenissen en externe diensten. C. COÖRDINATIEEen duidelijke en gestructureerde coördinatie van de gezondheidszorg in detentie is essentieel om de effectiviteit van de gezondheidsdiensten te verbeteren.Op bovenlokaal niveau bestaat verwarring over de bevoegdheden inzake penitentiaire gezondheidszorg, wat een herziening van het wettelijke kader en een betere communicatie tussen de betrokken instanties vereist.Het voorbeeld van andere landen kan als inspiratie dienen voor de hervorming.Op lokaal niveau werd de noodzaak van een centrale coördinator van de gezondheidzorg in de gevangenis sterk benadrukt.Gevangenissen die tijdelijk een dergelijke functie invoerden, rapporteerden positieve ervaringen, maar de impact bleef beperkt door de korte duur van de aanstellingen.De ervaringen van de D&D-projecten, die vanaf het begin een teamcoördinator hadden, tonen het positief effect aan van een betere organisatie op de continuïteit van zorg en het welzijn van de zorgverstrekkers.Een succesvolle transitie vereist een duidelijke verdeling van de verantwoordelijkheden tussen de instanties van Justitie en Gezondheid, formele overeenkomsten en een intersectorale samenwerking.Bovendien zou de zorg voor gedetineerden verder moeten reiken dan louter medische en psychologische ondersteuning en ook begeleiding op het gebied van huisvesting en werk na detentie moeten omvatten om recidive te verminderen en de algemene volksgezondheid te bevorderen.
Authors: Pouille, Aline, Madl, Julia, El Jaouhari, Siham, Zerrouk, El-Amine, Magang Fopossi, Laura, Vanden Bossche, Dorien, Vynckier, Pieter, Beyens, Kristel, De Maeseneer, Jan, Decat, Peter, Favril, Louis, Lorant, Vincent, Nicaise, Pablo, Roberfroid, Dominique, Rowaert, Sara, Vanderplasschen, Wouter, Verhaeghe, Nick, Vandevelde, Stijn
Institutions: University of Namur, Vrije Universiteit Brussel
Language: Dutch
Subfield: Sociology and Political Science
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7082093815
