Abdülkâdi̇r Merâgî’ni̇n Eserleri̇ndeki̇ Rast Makami Kullaniminin Arel Nazari̇yati İle Karşilaştirilmasi
Year: 2025
Type: article
Abstract: ÖZ Bu çalışma, Abdülkâdir Merâgî’nin Rast makamındaki eserlerinde ortaya koyduğu makam anlayışını, Hüseyin Saadettin Arel’in nazari sistemiyle karşılaştırarak Türk müziğinde geleneksel yapıdan modern teoriye geçiş sürecini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel yöntemlerle yürütülmüş ve betimsel analiz modeli kullanılmıştır. Abdülkâdir Merâgî’ye ait Rast makamında bestelenmiş on eser, dizi, seyir, ses alanı ve kullanılan çeşniler bakımından analiz edilmiştir. Bulgulara göre Abdülkâdir Merâgî, Rast makamı dizisini Rast beşlisine Nevâ’da Bûselik dörtlüsü ekleyerek oluşturmuş; eserlerinde en sık Yegâh–Gerdâniye aralığını tercih etmiştir. Arel’in “Türk Musikisi Nazariyatı Dersleri” adlı eserinde tanımladığı Rast dizisinin de benzer şekilde Rast–Nevâ ekseninde şekillendiği görülmektedir. Ancak Arel’in makamın dizisini Nevâ perdesi üzerinde Rast çeşnisi ekleyerek oluşturmasının Rast makamının kimliğinde bir değişim yaratmadığı sadece yapısal farklılıklar kullandığını göstermektedir. Çeşni dağılımında Segâh’ta Segâh ve Dügâh’ta Uşşak en yüksek oranlara sahiptir. Bu durum, bestecinin Rast makamı anlayışında bu iki çeşniyi merkezî öğeler olarak kullandığını göstermektedir. Abdülkâdir Merâgî’nin eserleri vasıtasıyla ortaya çıkan makam algısı ile Arel’in Rast makamına dair ifadeleri göz önünde bulundurulduğunda, Türk müziğinde süreklilik arz eden bir makamsal kimliğin iki farklı tarihsel yansıması ortaya çıkmaktadır.
Source: Yegah Müzikoloji Dergisi
DOI: 10.51576/ymd.1815280
Authors: Cevahir Korhan Işıldak, Banu Geboloğlu
Institution: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
Subfield: Music
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: bronze
OpenAlex ID: W7110841822