Year: 2024
Type: article
Abstract: Қартаю когнитивті қабілеттің төмендеуімен бірге жүреді, бұл деменцияға әкелуі мүмкін. Деменцияның таралуы өмір сүру ұзақтығының артуына байланысты келесі онжылдықта артады деп болжануда. 2013-2023 жылдар аралығында (10 жыл) жарияланған когнитивті бұзылулар медициналық және әлеуметтік проблема ретінде, алдын алу және қауіп факторлары туралы зерттеулерді анықтау үшін әдебиеттерді іздеу жүргізілді. Әдебиеттерді іздеу үшін PubMed, Google Scholar, Scopus және web of science онлайн дерекқорлары пайдаланылды. Психикалық денсаулық мәселелерін Денсаулық сақтау мамандары мен қарттардың өздері бағаламайды және бұл мәселеге байланысты ауру адамдарды көмек сұрауға құлықсыз етеді. Клиникалық когнитивті бұзылулар ауыр әлеуметтік және кәсіби бұзылуларды тудыруы мүмкін. Өмір салты мен когнитивті терапия, кем дегенде, дәрі-дәрмек терапиясы сияқты есте сақтау қабілетін жақсарта алады. Көптеген зерттеушілер когнитивті бұзылулардың қауіп факторларын зерттеді. Олардың ішінде жас, холестерин деңгейі, жоғары қан қысымы, семіздік, депрессия, білім, тамақтану, ұйқы, психикалық күй, физикалық және әлеуметтік белсенділік негізгі болып табылады. Арнайы әзірленген оңалту бағдарламалары арқылы өзгертілетін қауіп факторларын жою мақсатында егде жастағы адамдар үшін клиникалық, когнитивті және функционалдық дене шынықтыру саласының жан-жақты скринингі міндетті болып табылады. Когнитивті бұзылулар қазіргі қоғамдағы маңызды медициналық және әлеуметтік мәселелердің бірі болып табылады, өйткені бұл деменцияға дейінгі жағдай. Жер шарындағы халықтың қартаюы когнитивті бұзылулардың таралу қаупін арттырады.
Source: Journal of Health Development
Authors: Assel Tukinova, Zhanna Mussabekova
Institution: Semey Medical University
Language: Kazakh
Subfield: Psychiatry and Mental health
Field: Medicine
Domain: Health Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7117097074