Year: 2025
Type: article
Abstract: Tolunoğulları (868–905), Abbâsîlerin siyasî ve askerî açıdan zayıfladığı bir dönemde Mısır’da ortaya çıkan yarı-bağımsız bir Türk devletiydi. Bölgenin halifelik merkezine olan coğrafî uzaklığı, yönetimin valiler aracılığıyla yürütülmesini zorunlu kılmıştı. Ancak merkezin bölgeye yeterli ilgiyi göstermemesi ve valiler ile âmillerin keyfî uygulamaları halkın tepkisine yol açmıştı. Tolunoğlu Ahmed, böyle bir ortamda Mısır’a vali olarak geldiğinde idarî, askerî ve sosyal alanlarda önemli dönüşümler gerçekleştirmişti. Bu yenilikler, merkezi otoriteyle bağı zayıflamış olan Mısır halkının yeni idareyi benimsemesine zemin hazırlamıştı. Bu çalışmanın amacı, Mısır’ın kadim unsuru olan Kıptîlerin dinî kurumları, toplumsal varlıkları ve bürokratik tecrübeleriyle bu süreçte hangi ölçüde rol oynadıklarını ortaya koymaktır. Kıptî din adamlarının üst düzey bürokratik çevrelerle ilişkileri, din-devlet ikileminin önemli bir boyutunu teşkil etmektedir. Benzer şekilde, Kıptî halkın bürokratik çevrelerle ilişkilerinin incelenmesi de konunun diğer boyutunu oluşturmaktadır. Zaman zaman din adamları özelinde baskıların yaşandığı ve bazı düzenlemelerin uygulandığı Tolunoğulları dönemi, halk açısından genel olarak olumlu yönlerin ağır bastığı bir dönem olarak değerlendirilebilir. Araştırmanın önemli bir sonucu, Tolunoğulları döneminde Kıptîlerle ilişkilerin tek bir politika çerçevesinde açıklanamayacağı; bunun, dönemin siyasî dengelerine, yöneticilerin şahsî tercihlerine ve toplumsal koşullara bağlı olarak farklılık gösterdiğidir.
Authors: Havva İslam Çelik, Ömer Sabuncu
Institution: Harran University
Language: Turkish
Subfield: History
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: bronze
OpenAlex ID: W7118123237