Year: 2026
Type: article
Abstract: Sentetik piretroitler, yüksek biyolojik aktiviteye sahip olmaları ve çevrede uzun süre kalabilmeleri nedeniyle günümüzde tarım alanında yaygın olarak kullanılan pestisitler arasında yer almaktadır. Ancak bu bileşikler, özellikle tatlı su ekosistemlerinde yaşayan hedef dışı organizmalar üzerinde toksik etkilere yol açarak biyolojik çeşitliliği tehdit etmektedir. Sentetik piretroit grubu içerisinde yer alan deltamethrin, kontakt ve mide zehiri etkisi gösteren; memelilere kıyasla omurgasız sucul organizmalara karşı daha yüksek toksisiteye sahip bir insektisittir. Bu çalışmada, deltamethrinin subletal dozlarının tatlı su midyesi Unio delicatus üzerindeki histopatolojik etkileri incelenmiştir. U. delicatus bireyleri, DMSO içinde çözülmüş deltamethrine 1/10 (876 µg/L) ve 1/100 (87.6 µg/L) oranlarındaki subletal konsantrasyonlarda, 48 saat ve 7 gün süreyle maruz bırakılmıştır. Deney sonunda midye dokuları disekte edilerek histolojik incelemeye tabi tutulmuştur. Özellikle yüksek doz grubunda, solungaç dokusunda lamellerde hiperplazi ve hemositik infiltrasyon; sindirim bezi dokularında ise tübül yapısında dejenerasyon gibi belirgin patolojik değişiklikler gözlemlenmiştir. Diğer dokular (manto, ayak, gonad, nefridiyum ve addüktor kas) üzerinde anlamlı histopatolojik bozulmalar tespit edilmemiştir. Elde edilen bulgular, deltamethrinin düşük konsantrasyonlarda dahi U. delicatus bireylerinde doku düzeyinde hasar oluşturabileceğini ortaya koymaktadır. Ayrıca tatlı su midyelerinin bu tür toksikolojik çalışmalarda biyolojik izleme organizması olarak kullanılabileceği ve sucul ortamlardaki pestisit kirliliğinin değerlendirilmesinde etkili bir erken uyarı sistemi sağlaya bileceği sonucuna varılmıştır.
Institutions: Gazi University, Çankırı Karatekin University
Language: Turkish
Subfield: Health, Toxicology and Mutagenesis
Field: Environmental Science
Domain: Physical Sciences
Open Access status: diamond
Award: G1321993874
OpenAlex ID: W7124134200