Reinventing the Islamic Banking System through the Approach of Jurisprudential System and Financial Governance: Challenges, Adaptation, and Solutions
Year: 2025
Type: article
Abstract: این پژوهش با رویکرد «فقه نظام» به طراحی و بازآفرینی نظام بانکداری اسلامی پرداخته است. فقه نظام با تأکید بر هماهنگی قواعد، احکام و نهادها و توجه به مقاصد شریعت، ملاحظات کلان اقتصادی و پیوند اجزای نظام مالی، چارچوبی برای ارتقای کارآمدی بانکداری اسلامی فراهم می‌آورد. مطالعه حاضر با بررسی مفاهیم بنیادین بانکی، حقوق و تعهدات طرفین و ابزارهایی مانند اعتبار اسنادی، و مقایسه آن با مقررات بین‌المللی یو‌سی‌پی ۶۰۰ و اسناد داخلی، نقاط همگرایی و تعارض را شناسایی کرده است. نتایج نشان می‌دهد که اجرای ناقص قانون عملیات بانکی بدون ربا، برداشت‌های متناقض از مفاهیم کلیدی، صوری بودن برخی قراردادها، و عدم انطباق برخی عقود با ماهیت واقعی عملیات بانکی، موجب کاهش اعتماد عمومی و کارآمدی شده است. بر این اساس، راهکارهایی چون تقویت پیوند میان فقه و نظام بانکی، بازتعریف مفاهیم، اصلاح قانون و ابزارها، منع بنگاه‌داری بانک‌ها، و ایجاد نظام نظارتی جامع پیشنهاد می‌شود. بازنگری در چارچوب حقوقی با پذیرش رویه‌های معتبر بین‌المللی، در کنار پایبندی به اهداف شریعت، می‌تواند ضمن حذف واقعی ربا و افزایش شفافیت، سهم عقود مشارکتی را بالا برده و ایران را به الگوی پیشرو در بانکداری اسلامی تبدیل کند. این گذار نیازمند اصلاحات هم‌زمان ساختاری، مدیریتی و فرهنگی است.
Authors: Norouzi, Sayyed Nima, Fahimi, Azizullah
Institutions: Al-Mustafa International University, Qom Islamic Seminary
Language: English
Subfield: Accounting
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7128742147
FWCI:
Cites:
Cited by:
Related to: