Psychological vocabulary with usage paraqualifiers in the Warsaw Dictionary [Słownik warszawski]
Year: 2025
Type: article
Abstract: Celem artykułu jest wieloaspektowa charakterystyka słownictwa psychologicznego, które redaktorzy Słownika warszawskiego na początku XX wieku opatrzyli wykrzyknikiem (parakwalifikatorem poprawnościowym „nie używać”), w tym wskazanie możliwych przyczyn tej kwalifikacji. Analiza formalna wykazała, iż najliczniejsza jest grupa wyrazów nieakceptowanych przez normę leksykalną, zaś pozostałe są zdecydowanie mniej liczne, np. nieaprobowane przez normę fonetyczną czy ortograficzną. W badanej próbie brak leksemów nieaprobowanych przez normę fleksyjną. O zanegowaniu tych wyrazów przez źródło normatywne zadecydowały czynniki historycznojęzykowe (wycofywanie wyrazów przestarzałych, tworzenie neologizmów, usuwanie elementów redundantnych) oraz zewnątrzjęzykowe (purystyczna polityka językowa, galomania, wpływ języków zaborców oraz rozwój nauki i techniki). Pomimo rozstrzygnięć redaktorów SW z 72 leksemów opatrzonych wykrzyknikiem do dziś przetrwało 17 leksemów (10 odnotowanych przez WSJP – emocjonować, emocjonować się, somnambulik, somnambuliczny, zbulwersować, nonszalancja książk., degrengolada książk. i 10 przez Adriannę Seniów astenia, dypsomania, noktambulizm, parestezja, prostracja, senorium, splen, z czego 3 erotoman, splin, somnambulizm med. psych. odnotowały oba źródła).
Author: Joanna Rychter
Institution: The Jacob of Paradies University
Language: Polish
Subfield: Language and Linguistics
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7130642822