منشأ الحجية وأثره في الاختلاف الأصولي الإجماع أنموذجا / Bir Şeyin Delil Değeri Kazanmasının (Hüccetin) Kaynağı ve Usûl-i Fıkıhtaki İhtilafa Etkileri“İcmâ Örneği”
Year: 2022
Type: article
Abstract: Bu çalışma, fıkıh usulüne dair birbiri ile karşılıklı ilişkiye sahip problemleri açıklığa kavuşturmayı amaçlamaktadır. Çalışma, usulcüler nazarında önemli delillerden biri olan icma’nın delil değerinin kaynağını irdelemektedir. Çalışmanın giriş bölümünde “Hücciyyet/delil” ve “icma” terimlerinin lügat ve ıstılah anlamları açıklanmaktadır. Ardından usulcülerin icma’nın delil değeri ile ilgili görüşleri, icma’ya delil olma hüviyeti kazandıran kaynağı tanımlarken izledikleri metot, bu metodun tahlîlî ve dayanak olarak gösterilen delillerin tespiti yapılmaya gayret edilmiştir. Yine, usulcülerin icmanın delil değerini sınırladıkları noktalar, icmanın delil menşeine göre usulcülerin görüşleri tespit edilmiş ve bunların üç farklı yaklaşımdan müteşekkil olduğu görülmüştür. Bunlar: İcmanın naklî yönüne vurgu yapan geleneksel yaklaşım, naklî ve aklî yönüne vurgu yapan naklî-aklî delillerle destekleyen yaklaşım ve sadece aklî yönüne vurgu yapan yaklaşımdır. Bu yaklaşım tarzlarının icma’nın bir delil kaynağı olarak tanımlanmasındaki görüş ayrılıklarının uygulamaya etkileri ele alınmaya çalışılmış; bu görüş ayrılıklarının semeresi, usul meselelerinde ortaya konulmaya gayret edilmiştir. Bahsedilen meselelerden ikisi önemli olup birincisi; icma edenlerin tevatür sayısına ulaşmasının şart koşulması; ikincisi ise önceki milletlerin icma etme meselesidir. Çalışmanın sonucunda icmayı naklî delillerden dolayı delil değeri kazandığı görüşü usulcülerin genel bakışını yansıttığı, Cüveynî’nin ise icmaya daha çok bir tür haber bildirim metodu olarak baktığı, yeterli sayıda kişinin haber birliği sağlandığında delil değeri kazanacağı görüşünde olduğu tespit edilmiştir. O, böylece geçmiş ümmet icmalarının da delil değeri taşıdığı sonucuna varmıştır. Diğer taraftan bir kısım usulcü icmanın delil değerini sadece tevatür ve haber verenlerin sayısıyla yeterli görmediği, bunların hata etme ihtimali olduğunu ancak naklî delille bu hatanın ümmet üzerinden kaldırıldığı görüşünde oldukları tespit edilmiştir.
Source: Bursa Uludag University - AVESIS
Institution: Bursa Uludağ Üni̇versi̇tesi̇
Language: Arabic
Subfield: Religious studies
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7131821232