Work

The role of family and social relationship experiences on deaf identity : a study of IPA

Year: 2024
Type: dissertation
Abstract: İşiten aileye doğan sağır çocukların kimlik gelişimleri farklı dinamiklere bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. İşitme kaybının gerçekleştiği yaş, ebeveynin işitme durumu, ailede sağır bir üyenin var olup olmaması, aile içindeki iletişim türü, eğitim aldığı okul türü gibi etmenler sağır bireylerin sağır kimlik sürecini şekillendiren en temel etkenler arasında yer almaktadır. Bu etmenlerin yanı sıra sağır kültür ve Türk İşaret Dili (TİD) ile ilk temas, sağır kimliğe adım atmalarında bir dönüm noktası olarak görülmektedir. Tüm bu etmenler, oldukça dinamik bir kimlik yapısını ortaya koymakta ve her bireyin sağır kimlik gelişim sürecini farklı kılmaktadır. Bu araştırmada, sağır bireylerin sağır kimlik gelişim süreçlerinde aile ve sosyal ilişkilerine dair öznel deneyimlerini derinlemesine incelemek amaçlanmaktadır. Bu bilgiler ışığında, işiten ebeveyne sahip sağır bireylerin aile ve sosyal ilişkilerini ortaya çıkarmak amacıyla öznel deneyimlere odaklanan yorumlayıcı fenomonelojik analiz (YFA) yönteminden yararlanılmıştır. YFA yönteminin ilkelerine göre oluşturulan katılımcı grubunun homojen yapıda olmasına dikkat edilmiştir. Bu doğrultuda, araştırmanın katılımcı grubunu; işiten ebeveyne sahip, Türk İşaret Dili (TİD) bilen, üniversiteye giriş sınavında yerleşmeye hak kazanmış ve 35-45 yaş aralığında olan üç kadın dört erkek olmak üzere toplam yedi sağır katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmacı tarafından Türkçe olarak hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu bir uzman tarafından TİD’e çevrilmiştir. Katılımcılarla TİD ile gerçekleştirilen görüşmelerin süresi 80-140 dakika arasında değişiklik göstermektedir. Gerçekleştirilen her bir görüşmenin ardından görüşmeler araştırmacı tarafından TİD’den Türkçe’ye deşifre edilmiştir. Yorumlayıcı fenomenolojik analiz ile incelenen verilerin sonucunda beş genel deneyimsel tema ortaya çıkmıştır. Bu temalar; “ailede öteki olmak”, “ailenin ötesi: toplumda öteki olmak”, “iki dünya arasında”, “sağır dünyayı keşif” ve “işiten kültürden sağır kültüre” olarak isimlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, sağır bireylerin erken yaşam dönemlerindeki aile ilişkilerinin ve sonrasında işiten toplumla sosyal etkileşim deneyimlerinin sağır kimlik gelişim süreçlerini yapılandırmada belirleyici olduğu ortaya çıkmıştır. Sağır kimlik gelişim evrelerinin psikolojik iyi oluş üzerinde önemli etkilere sahip olduğu bilinmektedir. Bu nedenle psikolojik danışmanlık hizmetinde sağır kimlik sürecine dair bilgi sahibi olmanın kritik öneme sahip olduğu belirtilmektedir. Aynı zamanda bu çalışmanın, sağır topluma yönelik farkındalığın artmasına ve sağır bireylere yönelik psikolojik hizmetlerin erişebilirliğine katkı sağlama bağlamında önem arz ettiği düşünülmektedir.
Institution: Marmara University
Language: Turkish
Field: Psychology
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7131963261
Cites: 215
Cited by:
Related to: 9