Year: 2020
Type: dissertation
Abstract: Çalışmanın amacı erken dönem uyumsuz şemalara sahip olan bireylerin çocukluk döneminde yaşadıkları deneyimleri ve bu deneyimlere ilişkin algılarını incelemektir. Bu deneyimlerin özüne ulaşmak için erken dönemde yaşanan ve bireyi etkileyen anılara, anne-baba ile olan deneyimleri nasıl algıladıklarına nitel araştırma desenlerinden biri olan yorumlayıcı fenomenoloji yöntemi kullanılarak odaklanılmıştır. Bu yönteme uygun olarak amaçlı örnekleme türlerinden biri olan ölçüt örnekleme yöntemi tercih edilmiş ve 450 genç yetişkine “Young Şema Ölçeği Kısa Form-3” uygulanarak erken dönem uyum bozucu şemaları yoğun ve aktif olan bireyler belirlenmeye çalışılmıştır. Uygulama sonucunda her şema alanında ortalamanın üzerinde puan alan bireyler belirlenmiş ve en yüksek puandan en düşük puana doğru sıralanmıştır. Sıralamaya göre en yüksek puana sahip ilk 30 katılımcıya ulaşılmış; ön görüşme ve bilgilendirme yapılarak çalışmanın ikinci aşaması olan yüz yüze görüşmelere katılmak isteyip istemedikleri sorulmuştur. Ön görüşme sonucunda görüşmelere katılmak isteyen 20 katılımcı ile birebir görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerde, erken dönem uyumsuz şemaların oluşumu hakkında detaylı bilgi sahibi olabilmek amacıyla araştırmacı tarafından oluşturulan açık uçlu “Görüşme Soruları” kullanılmıştır. Yapılan görüşmeler katılımcıların izni dahilinde ses kaydına alınmış ve analiz yapabilmek için deşifre edilmiştir. MAXQDA-18 bilgisayar yardımıyla analiz gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda “evlilik doyumunun olmadığı çatışmalı aile ilişkileri, işlevsiz ebeveynlik ve aile dışı olumsuz yaşantılar” ana başlıkları ortaya çıkmıştır. Evlilik doyumunun olmadığı çatışmalı aile ilişkileri ana teması, “eşler arası çatışma ve sevgisizlik, şiddet içeren ilişkiler ve akrabaların olumsuz ilişkisine açık ilişkiler” alt başlıklarını içermektedir. İşlevsiz ebeveynlik teması, anne ve babalarla ilgili alt başlıklardan oluşmaktadır. Buna göre, babalarla ilgili ortaya çıkan temalar, otoriter baba, belirsiz kayıp, babanın yokluğu, ebeveynlik yetisi gelişmemiş ve travmatik yaşantıya sahip olma alt başlıklarından oluşurken; anneleriyle ilgili ortaya çıkan temalar, pasif, ebeveynlik yetisi gelişmemiş, travmatik yaşantıya sahip olma ve erken biten çocukluk şeklinde sıralanmaktadır. Aile dışı olumsuz yaşantılar teması ise, vefat, taşınma, olumsuz okul yaşantıları ve maddi sıkıntılar alt temalarını içermektedir. Sonuç tartışma ve öneriler kısmında çalışmanın bulguları yorumlanmış, tartışılmış ve alana sağladığı katkılar ve çalışmacının önerileri detaylandırılmıştır.
Author: Baykal, Nur Funda Başer
Institution: Marmara University
Language: Turkish
Subfield: Developmental and Educational Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Keywords: early maladaptive schemas, childhood experiences, schema therapy, marital satisfaction, dysfunctional parenting, family relationships, adverse childhood experiences, young adults, marital conflict, self-compassion, self-acceptance, self-sacrifice, self-abandonment, self-hatred, self-transcendence
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7131975436
