Development of clinical pharmacy service to support medication administration behaviors of family caregivers
Year: 2023
Type: dissertation
Abstract: Amaç: Çalışmamızda bakım veren aile bireylerinin ilaç uygulama ile ilişkili sorunlarını tespit etmek ve bu kapsamda Aile Bakım Veren İlaç Uygulama Sorunları Ölçeği’nin (FCMAHS) Türkçe versiyonun psikometrik özelliklerini değerlendirmek ve tespit edilen sorunlara yönelik teoriye dayalı geliştirilen farmasötik bakım hizmetinin etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız üç serbest eczaneye gelen bakım veren aile bireyleri üzerinde yürütülmüştür. Birinci kısımda FCMAHS ölçeğinin Türkçe versiyonunun psikometrik özellikleri test-tekrar test, açıklayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA)hesaplanarak değerlndirilmiştir. Ayrıca bakım verenlerin ilaç uygulama sorunları, sağlık okuryazarlığı, bakım yükü, ilaç bilgi düzeyi, ilaç yönetimine yönelik yapılandırılmış teoriye dayalı ölçek ile değerlendirilmiştir. Geliştirilen farmasötik bakım hizmetinin, bakım aile bireylerinin ilaç uygulamalarına etkisi değerlendirilmiştir. Bulgular: Türkçe FCMAHS ölçeğinin test- tekrar test analizinde (n=30), ICC değeri 0,917 olarak hesaplanmıştır (p<0,001). Toplam 470 bakım veren aile bireyine ulaşılıp AFA ve DFA analizleri yapılmıştır. AFA analizinde toplam varyans %62,6 oranında 18 madde ve 5 faktör olarak açıklanmıştır ve Cronbach alfa değeri 0,836 olarak hesaplanmıştır. DFA'ya göre yaklaşık hataların ortalama karekökü (RMSEA) değeri 0,0654 ve karşılaştırmalı uyum indeksi (CFI) değeri 0,918 olarak hesaplanmıştır. Türkçe FCMAHS puanının anlamlı derecede ileri yaş (p<0,05), artmış bakım yükü (p<0,001), düşük sağlıkla ilgili materyali okuyabilme yeteneği (p<0,001) ve düşük ilaç bilgi düzeyi (p<0,01) ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir (n=156). Geliştirilen farmasötik bakım sonucunda bakım veren aile bireylerinin Türkçe FCMAHS toplam puanlarının anlamlı olarak azaldığı gösterilmiştir (p<0,001) (n=100). Sonuç: Geliştirilen Türkçe FCMAHS ölçeğinin bakım veren aile bireylerinin ilaç uygulama sorunlarını belirlemek amacıyla kullanılabileceği tespit edilmiştir. Klinik eczacı tarafından bakım veren aile bireylerine farmasötik bakım hizmetinin sunulmasıyla ilaç uygulama ile ilişkili sorunların azalabileceği gösterilmiştir.
Author: Kıngır, Zehra Betül
Institution: Marmara University
Language: Turkish
Subfield: Pharmacy
Field: Health Professions
Domain: Health Sciences
Keywords: family caregivers, medication administration errors, clinical pharmacy services, Turkish translation, psychometric validation, caregiver burden, medication knowledge, health literacy, community pharmacy, drug safety, older adults, medication review, medication education, therapeutic drug monitoring
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7132221346
