Year: 2025
Type: dissertation
Abstract: Yaşlılar, dünya nüfusunda hızla artan ve oranı önümüzdeki 30 yıl içinde daha da artması beklenen bir yaş grubudur. Bu durum, yaşlı nüfusun yaşam kalitesine yönelik planlamaların önemini artırmaktadır. Yaşlı nüfusun artışı, başarılı yaşlanma kavramını gündeme getirmiştir. Başarılı yaşlanma, hastalıklardan kaçınma, yüksek bilişsel ve fiziksel işlevsellik ile sosyal ve üretken faaliyetlere katılım gibi çok yönlü bir süreçtir. Ancak, bu tanımla ilgili kriterler ve ölçüm yöntemleri konusunda belirsizlikler sürmektedir. Ayrıca, başarılı yaşlanmanın yapısını anlamada kültürel çalışmaların önemli bir rolü bulunmaktadır. Bu araştırma, 65 yaş ve üzeri bireylerin başarılı yaşlanmaya dair bakış açılarını Q metodolojisi ile incelemeyi amaçlamaktadır. Q metodolojisi, katılımcıların görüşlerinin hiyerarşik olarak değerlendirilmesine olanak tanıyan, nitel ve nicel özellikleri olan bir yöntemdir. Bu araştırmada yaşlıların başarılı yaşlanma konusundaki görüşleri, ilk olarak görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve bu doğrultuda bir "ifade havuzu (concourse)" oluşturulmuştur. Bu ifade havuzundan derlenen 25 maddelik bir Q örneği ile katılımcıların başarılı yaşlanmaya dair algıları ölçülmüştür. Çalışma, 58 yaşlı bireyin katılımıyla tamamlanmış, Q dizgelerinin faktör analizi sonucunda beş ana faktör ortaya çıkmıştır. Bunlar: (1) sağlıklı yaşlanma, (2) mutlu ve huzurlu yaşlanma, (3) aktif ve zihinsel yaşlanma, (4) fiziksel ve manevi yaşlanma ve (5) bağımsız ve sosyal yaşlanma. Bu çalışma, başarılı yaşlanmanın hem bireysel hem de toplumsal düzeyde desteklenmesi için, profesyonellerin uygulamalarında kullanılabilecekleri bütüncül çerçeveler ortaya koymaya yöneliktir. Yaşlı bireylerin yaşam kalitesini artırmak amacıyla, onların bakış açılarına uygun ihtiyaç alanlarında daha fazla kaynak ve fırsat sağlanması önerilmektedir.
Author: KÜBRA ULUDOĞAN
Institution: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
Language: Turkish
Subfield: Developmental and Educational Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7132322542
