Work

The validity and reliability study of childhood executive functioning inventory for 48–72 months old children and exploring the effectiveness of preschool executive functions training program

Year: 2020
Type: dissertation
Study design: Clinical Trial
Abstract: Bu araştırma iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlevler Envanteri (ÇDYİE) Türkçe öğretmen formunun 48-72 aylık okul öncesi dönem çocukları için geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. İkinci aşamada ise okul öncesi dönem çocuklarının yürütücü işlevlerini geliştirmeye yönelik Okul Öncesi Yürütücü İşlevler Eğitim nın (OÖYİEP) geliştirilmesi ve programın çocukların yürütücü işlevleri üzerindeki etkisinin sınanması amaçlanmıştır. Araştırmanın ilk aşaması olan ÇDYİE geçerlik ve güvenirlik çalışması için çalışma grubunu, 2018-2019 eğitim ve öğretim yılının Güz döneminde, İstanbul ili Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı 15 özel, 33 devlet olmak üzere toplam 48 okuldan ve 180 sınıftan, 48-72 aylık 754 çocuk oluşturmuştur. ÇDYİE Türkçe formu özgün ölçekte olduğu gibi 24 maddeden oluşmuştur ve doğrulayıcı faktör analizi iki faktörlü (Çalışan Bellek ve Ketleyici Kontrol) orijinal yapıyı desteklemiştir [χ2 (544)= 1113.891, CFI= 0.93, RMSEA= 0.06 (%90 CI 06, 07), SRMR= 0.04]. Faktör yük değerlerinin 0.47 ile 0.85 arasında değiştiği gözlenmiştir. Ölçeğin ölçüt bağıntılı geçerliğini belirlemek amacıyla kullanılan ‘Çocuk Davranış Değerlendirme Ölçeği’ Davranış Düzenleme alt ölçeği ile Çalışan Bellek alt ölçeği (r= 0.83, p< 0.001) ve Ketleyici Kontrol alt ölçeği (r= 0.77, p< 0.001) puanları arasında pozitif yönlü anlamlı korelasyon katsayıları elde edilmiştir (n= 98). Cronbach’s alpha katsayıları, Çalışan Bellek alt ölçeği için 0.95 ve Ketleyici Kontrol alt ölçeği için 0.91 olarak bulunmuştur. Test-tekrar test güvenirlik katsayısı (n= 68) ise Çalışan Bellek için 0.89 ve Ketleyici Kontrol için 0.85 olarak bulunmuştur. Düzeltilmiş madde-toplam puan korelasyonları ise 0.46 ile 0.83 arasında değişmiştir. Sonuçlar, ÇDYİE Türkçe öğretmen formunun 48-72 aylık çocukların yürütücü işlev becerilerini değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu ortaya koymuştur.Araştırmanın ikinci aşamasında, OÖYİEP’nin çocukların yürütücü işlevlerine etkisini incelemek amacıyla yarı deneysel desenlerden olan ön-test son-test kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Çalışma grubunu, 2019-2020 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Bayrampaşa ve Kağıthane ilçelerindeki Millî Eğitim Bakanlığına bağlı benzer sosyoekonomik düzeylerdeki iki ilkokulun anasınıflarında öğrenim görmekte olan 76 (42 deney, 34 kontrol) 54-72 aylık çocuktan oluşmuştur. OÖYİEP, 10 hafta boyunca haftada 2 gün olacak şekilde toplam 20 oturumdan oluşmaktadır. Her bir oturum yaklaşık 30-35 dakika sürmektedir ve büyük grup oyun etkinlikleri, çocukların yürütücü işlevlerini, farklı yürütücü işlev boyutlarının tekrar ve tekrar pratik edilmesiyle geliştirmeyi amaçlamaktadır. Çocukların çalışan bellek ve ketleyici kontrol becerilerinin öğretmen değerlendirmeleri için ‘ÇDYİE’, çocukların yürütücü işlevlerini bütünsel olarak değerlendirmek için performansa dayalı ‘Baş-Ayak Parmakları-Dizler-Omuzlar Dokunma Yönergeleri (BADO-DY)’ ve kontrol değişkenleri olarak çocukların alıcı ve ifade edici dil becerilerini belirlemek için ‘Türkçe Erken Dil Testi-3 (TEDİL-3)’ ve sebatkarlık düzeylerini belirmek için ise ‘Çocuklar için Kısa Mizaç Ölçeği’ Sebatkarlık Alt Ölçeği kullanılmıştır. OÖYİEP’nin yürütücü işlev becerileri üzerinde etkili olup olmadığının test edilebilmesi için Tekrarlı Ölçümler İki Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. ANOVA testinin uygulanmasından sonra, post-hoc testlerinde Tip-I hatasını en aza indirmek için Bonferroni düzeltmesi uygulanmıştır. Bu test sonucunda anlamlı farklılıklar ortaya konulmuştur. Çalışan bellek, ketleyici kontrol ve performansa dayalı yürütücü işlevlerin düzeylerine ilişkin analizlerin sonuçlarına göre, gruplar arasında son-test ve izleme testi ölçümlerinde ikili karşılaştırmalarda deney grubu lehine iki ölçümde de büyük etki büyüklüklerinde anlamlı farklılıklar olduğu; grup içinde deney grubunda anlamlı farklılaşma olduğu; ön-test ve son-test arasında gözlemlenen büyük etki büyüklüğündeki anlamlı farklılığın beş hafta sonra yapılan izleme testinde de kalıcı olduğu bulunmuştur.Araştırmanın bu sonuçları ilgili alanyazın doğrultusunda tartışılmış ve araştırmacılar ve uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.
Institution: Marmara University
Language: Turkish
Subfield: Education
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7132340363
Cites: 277
Cited by: 2
Related to: 9