Work

Doğa temelli̇ yürütücü işlevler programının okul öncesi̇ dönem çocuklarının yürütücü işlev beceri̇leri̇ne etki̇si̇

Year: 2023
Type: dissertation
Study design: Clinical Trial
Abstract: Bu araştırmada doğa temelli eğitim ve orman okulu yaklaşımına uygun olarak geliştirilen Doğa Temelli Yürütücü İşlevler nın okul öncesi dönem çocuklarının yürütücü işlev becerilerine ve doğaya karşı farkındalıklarına etkisi incelenmiştir. Araştırmada karma yöntem desenlerinden müdahale deseni kullanılmıştır. Araştırmada geliştirilen programın etkisini incelemek amacıyla 1 deney ve 1 kontrol grubu olmak üzere ön test son test kontrol gruplu deneysel yöntem kullanılmıştır. Araştırmada nitel araştırma türlerinden durum çalışması yoluyla da ebeveyn katılımcılardan müdahale öncesi, çocuk katılımcılardan müdahale sonrası veriler toplanmıştır. Araştırmada 2022-2023 Eğitim-Öğretim yılında Kocaeli ilinde bir devlet üniversitesinin kampüsünde yer alan, Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı özel bağımsız anaokuluna devam eden 60-72 aylık 18 çocuk ve ebeveynleri çalışma grubunda yer almaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak kişisel bilgi formu, Boyut Değiştirerek Kart Eşleme Görevi (BDKE), 5-10 Yaş Çocukları için Çalışma Belleği Ölçeği (ÇBÖ), Gece/ Gündüz Görevi (GGG), Problem Çözme Becerisi Ölçeği (PÇBÖ), Beş Yaş Çocuklar için Frankfurter Konsantrasyon Testi (FTF-K), ebeveyn yarı yapılandırılmış görüşme formu ve çocuk yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarına uygulanan ön testler sonrası Doğa Temelli Yürütücü İşlevler program süresi 10 hafta olarak 2022-2023 eğitim öğretim yılının birinci yarı yılında, haftada 2 gün, günlük 2,5-3 saati kapsayan orman okulu oturumları şeklinde uygulanmıştır. Kontrol grubu ise herhangi bir müdahale olmaksızın anaokulundaki MEB Okul Öncesi Eğitim devam etmiştir. Programın tamamlanmasının ardından son test verileri alındıktan sonra çocuk görüşmelerini içeren nitel veriler toplanmıştır. Programın tamamlanmasından 5 hafta sonra izleme testleri uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen nitel veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel verileri için geliştirilen programın etkisini incelemek amacıyla deney ve kontrol gruplarının grup içi karşılaştırmalarında normal dağılmayan tekrarlanan ölçümler arasındaki farklar için Friedman Testi kullanılmıştır. Çoklu karşılaştırmalar için Wilcoxon İşaretli Sıralar testi, ikili gruplarda Mann Whitney U Testi kullanılarak Bonferonni düzeltmesi uygulanmıştır. Araştırmanın nicel bulgularına göre deney grubunda bilişsel esneklik alanında ön test ve son test puanları arasında orta etki düzeyinde anlamlı farklılık olduğu görülmüştür ve bu etki 5 hafta sonra yapılan izleme testinde de devam etmiştir. Deney ve kontrol grupları karşılaştırıldığında ise izleme testinde deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu, son test ve izleme testlerinde büyük etki büyüklüğü düzeyinde farklılık olduğu görülmüştür. Çalışma belleği becerilerinde, deney grubu sözel bellek ve görsel bellek alt boyutlarında ve çalışma belleği toplam puanlarında son test ölçümünde çok güçlü etki düzeyinde anlamlı farklılık olduğu görülmüştür ve bu etki izleme testinde de devam etmiştir. Çalışma belleği becerileri açısından deney ve kontrol grupları karşılaştırılmasında, görsel bellek ve çalışma belleği toplam puanları son test ve izleme testlerinde deney grubu lehine büyük etki düzeyinde anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Engelleyici kontrol becerisinde deney ve kontrol gruplarında farklı zamanlarda yapılan ölçümlerde ve grupların karşılaştırılmasında anlamlı bir etki olmadığı görülmüştür. Problem çözme becerisinde deney grubunun ön test, son test ve izleme testi puanları arasında çok güçlü etki düzeyinde anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Problem çözme becerisinde deney ve kontrol grupları karşılaştırıldığında, son test ve izleme testinde deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu ve bu etkinin büyük etki büyüklüğü düzeyinde olduğu görülmüştür. Konsantrasyon becerisinde, programa katılan çocukların ön test, son test ve izleme testlerinde son test lehine güçlü etki düzeyinde anlamlı farklılık olduğu ve bu etkinin izleme testinde de devam ettiği görülmüştür. Kontrol grubunda son test ve izleme testlerinde çok güçlü etki düzeyinde anlamlı farklılık görülmüştür. Konsantrasyon becerisi alanında deney grubu ve kontrol grubu karşılaştırmasında, son test ve izleme testi ölçümlerinde anlamlı düzeyde farklılık görülmezken, gruplar arası son test ölçümünde deney grubu lehine küçük düzeyde etki büyüklüğü görülmüştür. Elde edilen nicel ve nitel veriler ışığında bu programın çocukların bazı yürütücü işlev becerilerini geliştirdiği, doğaya karşı farkındalığını arttırdığı ve çocuklara doğal çevreye ve sürdürülebilirliğe ilişkin bazı bilgi ve beceriler kazandırdığı tespit edilmiştir. Araştırmada bu doğrultuda öneriler sunulmuştur.
Institution: Marmara University
Language: Turkish
Subfield: Education
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7132685160
Cites: 206
Cited by: 5
Related to: 10