Year: 2022
Type: dissertation
Abstract: Bu çalışmanın amacı yetişkin bireylerin rol geçişi yaşadıktan sonra benlik değişimini nasıl algıladıklarını, benlik değişimi yaşantılarında hangi psikolojik ve sosyal süreçleri deneyimledikleri, bu değişimlerin altında yatan etkenler ve bu sürecin bireyin yaşantısına ve psikolojik durumuna olan etkilerini katılımcıların deneyimleri doğrultusunda incelemektir. Bu amaçla bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden yorumlayıcı fenomenolojik analiz kullanılmıştır. Buna göre amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenen, birbirlerinden farklı rol geçişleri yaşamış 18 yetişkin bireyle rol geçişleri ve benlik değişimleri hakkında derinlemesine, yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Katılımcılar 32-60 yaş aralığında, evlilik, boşanma, ebeveynlik, emeklilik, iş sahibi olma, ebeveyn kaybı, öğrencilik gibi rol geçişleri yaşamış bireylerdir. Görüşmelerde araştırmacı tarafından oluşturulan, 13 adet açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme soru listesi kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde MAXQDA 12 nitel veri analizi programından yararlanılmış ve yorumlayıcı fenomenolojik yöntemin analiz aşamaları takip edilmiştir. Bu aşamalar; çoklu okuma ve not alma, notları gelişen temalara dönüştürmek, bağlantıları araştırmak ve tamaları kümelendirmek ve yorumlayıcı fenomenolojik analiz çalışmasını raporlamaktır. Yapılan analiz sonucunda; rol geçişi sürecine etki eden faktörler, rol geçişi süreci deneyimleri, benlik değişimi kaynakları, benlik değişimi alanları ve bireyin değişime yönelik tutumu olmak üzere beş ana temaya ulaşılmıştır. Bu temalar kendi içinde bölümlenen alt temalara ayrılmıştır. Çalışmanın sonucunda elde edilen temalar ve alt temalara göre, yetişkin bireylerin girdikleri ve çıktıkları sosyal rollerin geçiş süreçlerinde, duygu, düşünce ve ilişkilerinde önemli yaşantıları olmaktadır. Bu süreçte yaşantıları, rolün kendisi ile ilgili, kişilerin kendileri ile ilgili ve sosyal faktörler benlik değişimine neden olmaktadır. Katılımcıların benlik değişimi yaşadıkları alanlar; düşünce yapısı, duygusal tepkiler, davranış tutumları ve kişiler arası ilişkilerdir. Bu değişimlere yönelik katılımcıların tutumu, direnç gösterme ve kabullenme olarak farklılık göstermektedir. Araştırma sonuçları geçiş teorileri, rol geçiş deneyimleri, sosyal toplumsal yapı, kültür, benliğin yapılandırılması, bireysel farklılıklar konuları bağlamında ele alınmış, ilgili literatür çerçevesinde tartışılmıştır.
Author: Adiloğlu, Zeynep
Language: Turkish
Subfield: Developmental and Educational Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7132706915